عرفان اسلامى تفسير مصباح الشريعه و مفتاح الحقيقه - انصاريان، حسين - الصفحة ٣١٥ - تواضع در برابر خلق خدا

تواضع در برابر خلق خدا

پس از اداى تواضع و فروتنى نسبت به جناب او نوبت تواضع كردن در برابر بندگان و عباد اوست و راه به دست آوردن اين تواضع هم مشكل نيست، شما مى‌توانيد با دقت در يك روايت كه از قول حضرت سجاد ٧ نقل شده آراسته به تواضع در برابر خلق حق شويد.

چون به بندگان خدا برسى به كوچك و بزرگشان احترام كن و در برابر كسى كه عمرش از تو كمتر و كسى كه عمرش از تو بيشتر است تواضع كن؛ زيرا آن كه عمرش از تو كمتر است، به احتمال قوى گناه و معصيتش از تو كمتر است، چرا كه وقت كمترى در اختيار او بوده پس او از تو بهتر است و لازم است به خاطر بهتر بودنش در برابرش فروتن باشى و آن كه عمرش از تو بيشتر است طاعتش از تو افزون‌تر است، چرا كه وقت بيشترى در اختيار او بوده و به احتمال قوى يك «لا اله الا الله» از تو بيشتر گفته پس از تو بهتر است و تو لازم است در برابر بهتر از خود احترام و تواضع كنى.

ن جاست كه لزوم رعايت حق پدر و مادر و اقوام و دوستان و زن و فرزند و همه مردم بر انسان آشكار مى‌گردد و آدم با انصاف خود را از جانب حضرت حق ملزم مى‌بيند كه در برابر همه از خدا تا خلق خدا تواضع كند.

ما كه مالك حيات و موت و بود و نبود و نفع و ضرر خود نيستيم، چرا در برابر خدا و بندگانش تكبر كنيم، علت كبر در ظاهر و باطن ما وجود ندارد، بلكه هر چه علت ميدان حيات ما را محاصره كرده، علت تواضع است و بس.