عرفان اسلامى تفسير مصباح الشريعه و مفتاح الحقيقه - انصاريان، حسين - الصفحة ٣٣١ - مؤمنان و محبان اميرمؤمنان

و بر اعراف، مردانى [با مقام و منزلت‌اند] كه هر كدام از دو گروه را به نشانه‌هايشان مى‌شناسند.

بر اعراف مردانى باشند مشرف بر بهشت و دوزخ كه ببينند و بشناسند هر يك از اهل بهشت و دوزخ را به علامت‌هاى ايشان، چه بهشتى‌هاى سپيد روى و چه دوزخيان سياه‌روى.

آن موضع را از آن جهت اعراف گفتند كه ساكنانش عارف به تمام اوضاع قيامتند و آن ساكنان انبيا و شهدا و افاضل از مؤمنان هستند، در آنجا منازل و مقامات خود را در بهشت مى‌بينند و از آن لذت مى‌برند و عذاب دوزخ را مشاهده مى‌كنند و از خلاصى آن مسرور مى‌گردند.

مؤمنان و محبان اميرمؤمنان‌

در روايت آمده:

حارث همدانى كه از محبان و عاشقان اميرمؤمنان است و اكثر اوقات در ملازمت آن منبع سعادت بود، به آن جناب عرضه داشت: من از دو حالت ترسان و هراسانم، يكى حالت نزع و جان دادن، ديگر حالت گذشتن از صراط.

آن حضرت فرمود: اى حارث! بشارت باد تو را كه من دوستان خود را در اين دو حالت فرو نگذارم و در اين دو وقت خود را به ايشان رسانم كه من ايشان را مى‌شناسم و آنان نيز مرا مى‌شناسند و من شفيع آنان باشم و به آتش دوزخ گويم كه ايشان را بگذار كه از محبان و مخلصان منند و آنان را به مقصدشان كه بهشت است رسانم‌[١].

[١] - بحار الأنوار: ٦/ ١٨١، باب ٧، حديث ٩( مضمون روايت).