عرفان اسلامى تفسير مصباح الشريعه و مفتاح الحقيقه - انصاريان، حسين - الصفحة ١٠٠ - ٨ - تكبر و برترى جويى

بطر الحق وغمص الناس‌[١].

تعبير فرموده.

منظور از بطر الحق، مردود ساختن سخن به گوينده آن و عدم اعتراف به حقانيت آن پس از اثبات و محرز بودن آن است و منظور از غمص الناس پست و حقير شمردن مردم مى‌باشد.

چنان مناظره كننده كذايى در صدد است كه حق و حقيقت، با وجود اين كه كاملا براى وى واضح است، از نظر ديگران مخفى مانده تا بتواند آن را بر گوينده رد كرده و احيانا وى را تحقير كند، چون مى‌پندارد تنها خودش محق است و طرف او به حق آشنايى ندارد و به باطل مى‌انديشد و خيال مى‌كند كه طرف او فاقد ملكه و نيروى علمى و قابليت شناخت قوانينى است كه علم و دانش را براى انسان به ارمغان مى‌آورد.

از رسول خدا ٦ نقل است كه خداوند فرمود:

شكوه و عظمت، پوشش مرا تشكيل مى‌دهد و كبريا و بزرگى ردا مرا مى‌نمايد، اگر كسى در اين دو سمت و صفت الهى با من به نزاع و هماورى برخيزد او را درهم شكسته و نابودش مى‌سازم‌[٢].

رسول خدا ٦ فرمود:

عظيم‌ترين و پرمخاطره‌ترين كبر، عبارت از غمص الخلق وسفه الحق است.

راوى مى‌گويد: معناى اين دو جمله را سؤال كردم، حضرت فرمود:

آن است كه تو حق را نشناسى و از اهل حق خرده‌گيرى كرده و بى‌جهت آن‌ها را

[١] - عوالى اللآلى: ١/ ٤٣٦، حديث ١٥٠؛ مستدرك الوسائل: ١٢/ ٣٣، باب ٥٩، حديث ١٣٤٤٠.

[٢] - منية المريد: ٣٣٠، الفصل الثانى؛ بحار الأنوار: ٧٠/ ١٩٤، باب ١٣٠.