پيشوايان هدايت - حكيم، سيد منذر؛ مترجم عباس جلالي - الصفحة ٣٢٨ - ٢ ميراث كلامى

٥. از ايّوب بن نوح روايت شده است كه نامه‌اى به حضرت امام هادى عليه السّلام نوشته، در آن نامه از آن حضرت پرسيد كه خداوند- عزّ و جلّ- آيا قبل از خلقت و تكوين اشيا به آن‌ها علم داشته است يا تا زمان خلقت و اراده خلق و تكوين به آنان علم نداشته است و در آن هنگام كه مى‌خواست آن‌ها را بيافريند و تكوين كند به آن‌ها علم پيدا كرد و در همان‌وقت آن‌ها را خلقت و تكوين نمود؟

حضرت امام هادى عليه السّلام در جواب او با خطّ شريف خود نوشتند: «لم يزل اللّه عالما بالأشياء قبل أن يخلق الأشياء كعلمه بالأشياء بعد ما خلق الاشياء»؛

خداوند متعال هميشه عالم به اشيا بوده است، چه قبل از خلقت و چه بعد از خلقت. و علم خداوند متعال به اشيا قبل از خلقت آن‌ها مانند علم خداوند بعد از خلقت آن‌ها بوده است‌[١].

٦. از فتح بن يزيد جرجانى از حضرت امام هادى عليه السّلام روايت شده است كه: در پاسخ سؤال فتح درباره پايين‌ترين حدّ معرفت فرموده است:

پايين‌ترين حدّ معرفت اقرار به اين حقايق است كه هيچ خداوندى غير از خداوند متعال نيست، شبيه و نظيرى ندارد، آن وجود مقدّس قديم است و همواره پابرجا و هيچگاه از بين نرفته و گم نمى‌شود و اين‌كه هيچ‌چيز به مانند او نيست‌[٢].

٧. از معلّى بن محمّد روايت است كه گفت: از عالم عليه السّلام سؤال شد: خداوند چگونه مى‌داند؟ [البته چنان‌كه از جواب امام عليه السّلام برمى‌آيد سؤال سؤال‌كننده از كيفيت علم خداوند به موجودات قبل از وجود آن‌ها، يا اين‌كه صرف علم خداوند به آن‌ها در ايجاد آن‌ها كافى است يا نه؟ مى‌باشد] آن حضرت در پاسخ‌

[١] . توحيد/ ١٤٥.

[٢] . توحيد/ ٢٨٣.