پيشوايان هدايت - حكيم، سيد منذر؛ مترجم عباس جلالي - الصفحة ٢٧٩ - سازمان وكلا

سازمان وكلا

پس از اين‌كه ائمّه اهل‌بيت عليهم السّلام نقش رهبرى دينى خود را در اقشار مختلف شيعيان تثبيت نموده، اهمّيت ولايت خود را براى آنان آشكار ساختند، دامنه جغرافيائى پيروان اهل‌بيت عليهم السّلام گسترش يافت، در نتيجه آنان به كسانى نياز پيدا كردند كه احتياجات دينى آن‌ها را برآورده ساخته، همچون حلقه اتّصالى ميان شيعيان و ائمّه عليهم السّلام باشد. اينجا بود كه ائمّه عليهم السّلام به تعيين وكيلان و معتمدانى در مناطق مختلف مبادرت كرده و پيروان خود را به آنان ارجاع مى‌دادند.

مأموريت‌هايى كه اين وكيلان به عهده داشتند در كارهايى مانند بيان احكام شرعى، موضع‌گيرى‌هاى سياسى و اجتماعى، راهنمايى و ارائه نصايح اخلاقى و تربيتى، دريافت حقوق شرعى و پخش كردن آن‌ها در مواضع از پيش تعيين شده، حلّ و فصل نزاع‌ها و درگيرى‌ها و تولّى موقوفات و امور افرادى كه قاصر بوده و كسى را به عنوان ولى نداشتند خلاصه مى‌گرديد.

افرادى كه مسئوليت مهم وكالت ائمّه عليهم السّلام را به عهده مى‌گرفتند، جداى از ايمان، معرفت به احكام و شئون شريعت اسلام، هوشيارى سياسى و قدرت بر حفظ اسرار امام و پيروانش از ديد حكّام و جاسوسان، مى‌بايست راستگويى و عدالت را نيز به عنوان دو شرط اساسى دارا مى‌بودند.

بعضى از اين وكيلان به صورت مستقيم با امام عليه السّلام ارتباط داشته و بعضى ديگر به‌واسطه وكيلى ديگر كه به عنوان محورى براى مجموعه‌اى از وكلا در تعدادى از مناطق نزديك به يكديگر به حساب مى‌آمد با امام ارتباط پيدا مى‌كردند.