پيشوايان هدايت - حكيم، سيد منذر؛ مترجم عباس جلالي - الصفحة ٣٣٥ - ٣ از ميراث فقهى امام هادى عليه السلام

خداوند بنده‌هاى خود را به گناهان مجبور مى‌كند؟ امام صادق عليه السّلام فرمود: «خدا از اين عادلتر است» به آن حضرت عرض شد: آيا كار را يكسره به آن‌ها واگذارده؟

در پاسخ فرمود: «خدا عزيزتر و مسلّطتر بر آن‌ها است از اين‌كه آن‌ها را كاملا به خود وانهد» و باز از آن حضرت روايت شده كه فرمود: مردم درباره عقيده به «قدر» بر سه گونه‌اند: يكى پندارد كار بدو واگذار است و او خدا را در تسلّطش سست دانسته و به هلاكت است، يكى پندارد خدا جلّ و عزّ بنده‌ها را بر معصيت‌ها مجبور كرده، و بدانها تكليف بيرون از طاقت و توان نموده. او هم خدا را در حكم خود ستم‌پيشه دانسته و به هلاكت است، و يكى معتقد است خدا به بنده‌هايش تكليفى كرد و به اندازه طاقت و تكليف بيرون از حدّ طاقت نكرده، و چون كار خوب كند خدا را سپاس گويد، و چون كار بد كند از خدا آمرزش خواهد. اين مسلمانى است بالغ و درست- پس خبر داده كه هركس پيرو عقيده جبر و تفويض و بدانها معتقد باشد برخلاف حق است.

من اكنون جبرى را كه هركس بدان معتقد باشد، دچار خطا است شرح دادم و هركس هم پيرو عقيده تفويض است دچار باطل است، و حق منزله ميان اين‌دو منزله است.[١]

٣. از ميراث فقهى امام هادى عليه السّلام‌

١. از خيران خادم روايت شده است كه گفت: به آن مرد- يعنى امام هادى- صلوات اللّه عليه- نامه‌اى نوشته و از آن حضرت در رابطه با لباسى كه شراب يا گوشت خوك به آن اصابت كرده سؤال كردم كه آيا نماز خواندن در آن جايز است يا نه؟ چراكه اصحاب ما در اين مسأله اختلاف نموده، بعضى از آن‌ها مى‌گويند: در آن نماز بخوان، چراكه خداوند متعال فقط خوردن شراب را

[١] . اين نامه را به صورت كامل مى‌توانيد در تحف العقول، احتجاج و بحار الانوار ٥٠/ ٦٨ مطالعه فرماييد.