پيشوايان هدايت - حكيم، سيد منذر؛ مترجم عباس جلالي - الصفحة ١٠٨ - معتصم ٢١٨ - ٢٢٧ ه

معتصم ٢١٨- ٢٢٧ ه

وى محمّد فرزند هارون الرّشيد است كه در سال ١٨٠ يا ١٧٨ ه. ق به دنيا آمده و در سال ٢١٨ ه. ق بر تخت خلافت جلوس نموده است. مادر او «مارده» يكى از كسانى بود كه بسيار در نزد هارون الرّشيد مورد احترام و توجّه بوده است. درباره او گفته شده: كه وى عليرغم برخوردارى از شجاعت، قوّت و همّت، عارى از علم و دانش بوده است. هنگامى كه خشم مى‌گرفت از كشتن روگردان نبود و گفته‌اند كه او از نيرومندترين مردمان زمان خود بوده است. تا جايى كه مى‌گويند او مى‌توانست استخوان ساعد يك مرد را بين دو انگشت خود گذاشته و آن را بشكند.

وى اوّلين خليفه عبّاسى است كه تركان را وارد ديوان دولت كرده است.

وى بسيار خود را به پادشاهان عجم شبيه كرده و مانند آنان رفتار مى‌كرد.

غلامان ترك او به حدود هزار و اندى نفر بالغ مى‌شدند.

دعبل خزاعى شاعر معروف، اين خليفه عبّاسى را با چنين ابياتى هجو نموده است:

«پادشاهان بنى عبّاس را در كتاب‌ها هفت تن برشمرده‌اند و ما در هيچ كتابى خبرى از خليفه يا پادشاه هشتم آنان نديده‌ايم»

«البتّه اصحاب كهف نيز هفت تن بوده‌اند كه بامدادى در آن غار اقامت گزيدند و هشتمين آنان سگشان بود»

«امّا من سگ آن‌ها را بسيار از تو برتر و بالاتر مى‌دانم چراكه تو گناهكارى و آن سگ هيچ گناهى مرتكب نشده بود»

«گناه تو بس عظيم است. چراكه امر زندگى مردم را تباه كرده‌اى و سياست‌