پيشوايان هدايت - حكيم، سيد منذر؛ مترجم عباس جلالي - الصفحة ١٧٧ - ٤ جايگاه اجتماعى و سياسى امام هادى عليه السلام

در اين عصر شعرا و ادبا به منزلت بسيار بالايى در نزد اميران دست يافتند كه خود باعث شكوفايى بيشتر ادبيات در اين دوران شد.

البته نبايد از بلوايى كه در طول سه دهه، بر سر مسأله «خلق قرآن» و مسائلى از اين دست در جامعه اسلامى به وقوع پيوست غافل شد[١].

٣. اوضاع اقتصادى‌

ناآرامى‌هاى سياسى، جدال بر سر قدرت و آغاز جدا شدن بخش‌هاى مختلفى از دولت عبّاسى و اعلام استقلال آن‌ها، اثر شايان توجّهى در ركود اوضاع اقتصادى دولت عبّاسى و جامعه اسلامى داشته است.

ظهور پديده اختلاف طبقاتى در جامعه اسلامى، داراى آثارى منفى بوده كه موجب سرعت گرفتن فروپاشى اقتصادى آن نظام شد. به اين مطلب، گرسنگى و گرانى قيمت‌ها را اضافه كنيد كه خود اثرى بزرگ در مشوّش شدن اوضاع امنيتى و عدم تسلّط دولت بر اوضاع داشته است. تجلّى اين مسأله را مى‌توان در كوتاهى دوران حكومت خلفاى اين عصر و افتادن امور اداره دولت به‌دست فرماندهان ترك به‌جاى خلفا بود، كه دليلى روشن بر ضعف جلال و شكوه، عدم استحكام شخصيتى و فقدان هيبت اين خلفا در نزد فرماندهان سپاه، وزرا و عاملان دولتى مى‌باشد[٢].

٤. جايگاه اجتماعى و سياسى امام هادى عليه السّلام‌

حادثه مهاجرت دادن امام هادى عليه السّلام توسّط متوكّل از مدينه به سامرّا و

[١] . تاريخ الاسلام السّياسى/ ٣/ ٣٣٢ به بعد.

[٢] . ر. ك تاريخ طبرى/ ج ٧، حوادث سالهاى ٢٤٧- ٢٥٤ ه