پيشوايان هدايت - حكيم، سيد منذر؛ مترجم عباس جلالي - الصفحة ٣٣١ - ٨ نامه معروف آن حضرت در رد اهل جبر و تفويض

٨. نامه معروف آن حضرت در ردّ اهل جبر و تفويض‌

از طرف على بن محمد؛ درود و رحمت و بركات خدا بر شما و هركه پيرو راه راست شد، نامه شما به من رسيد[١] و آنچه را كه درباره اختلاف شما در امر دين و بحث در تقدير يادآور شده بوديد فهميدم، همچنين گفتار بعضى از شما را در جبر و كلام برخى ديگر را كه به تفويض رفته‌اند، و پراكندگى آراى شما در اين‌باره، و از هم گسستن شما و دشمنى كه بر سر اين مطلب در ميان شما پديدار گشته، همه را دانستم، سپس از من خواستيد كه حقيقت امر را در اين مسئله براى شما بيان كنم.

اى كسانى كه خدايتان رحمت كند بدانيد كه ما در آثار و اخبار بسيارى كه رسيده نظر كرده، دانستيم كه رأى همه مردمى كه خود را مسلمان مى‌دانند، و فهم خويش را به حساب خداوند عزّ و جلّ مى‌نهند از اين دو حالت بيرون نيست: يا حق است و بايد از آن پيروى كرد، يا باطل است و بايد از آن دورى جست، همه امّت اسلام بدون هيچ‌گونه اختلافى اتّفاق‌نظر دارند كه قرآن حق است، و در صحت آن در نزد همه فرق اسلامى شكّى نيست و همه آنان به وجوب باور داشتن قرآن و درست بودن آن اعتراف دارند و در اين اتّفاق‌نظر به راه راست رفته‌اند. چراكه رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله خبر داده است: «امّت من بر گمراهى اتّفاق نكنند» و بنابراين هرآنچه مورد اتّفاق امّت است حق است. اين در صورتى است كه امت در آن مسئله باهم اختلاف نداشته باشند. و امت اسلام در صحت قرآن از نظر نزول و صداقت هيچ اختلافى ندارند، پس اگر قرآن بر تأييد خبرى گواه گردد و آن را درست داند و گروهى از امّت منكر آن خبر باشند بر آن‌ها لازم است كه بدان اعتراف كنند چراكه آنان به اصل كلّى صحت آنچه قرآن تأييدش كند اتّفاق دارند، و اگر آن طايفه، خبر موافق قرآن را منكر شوند و تمرّد كنند از ملّت‌

[١] . اين نامه را شيخ طبرسى در احتجاج به صورت خلاصه تحت عنوان/ نامه آن حضرت به مردم اهواز در وقتى كه از آن حضرت درباره جبر و تفويض سؤال كرده بودند نقل كرده است ر. ك بحار الانوار ٥٠/ ٦٨.