پيشوايان هدايت - حكيم، سيد منذر؛ مترجم عباس جلالي - الصفحة ١٦٥ - قيامها و انقلابها در زمان مستعين

كرده، از او خواستند كه به سامرا بازگردد. امّا وى از پذيرش خواسته آنان خوددارى كرد. به همين دليل بود كه آنان به زندان حمله‌ورشده، معتزّ را از زندان بيرون آورده، با او بيعت كرده و مستعين را از خلافت خلع نمودند.

سپس معتزّ سپاه بزرگى براى جنگ با مستعين گردآورد. اهل بغداد نيز براى جنگ در ركاب مستعين آماده شدند.

قيام‌ها و انقلاب‌ها در زمان مستعين‌

حكومت مستعين بيش از چهار سال و چند ماه طول نكشيد. امّا ويژگى دوران حكومت او ناآرامى‌هايى بود كه ريشه در قوّت تركان و ضعف او در برابر آنان داشت. كمااين‌كه اين ناآرامى‌ها به ظلم و اجحافى كه به دليل درگيرى عبّاسيان بر سر قدرت به امّت اسلام تحميل مى‌شد نيز بازمى‌گشت. اينك به فهرستى از جنبش‌ها و انقلاب‌هايى كه در ايّام حكومت او به وقوع پيوست توجّه كنيد:

١. جنبشى در «اردن» به رهبرى مردى از «لخم».

٢. جنبشى در شهر «حمص» كه در آن اهالى شهر حمص بر حاكم آن شهر «كيدر اشروسنى» شوريدند.

٣. جنبش سپاهيان در سامرا و كشتن «اوتامش» يكى از فرماندهان ترك.

٤. جنبش «معرّه» به رهبرى «قصيص، يوسف بن ابراهيم تنوخى».

٥. جنبش سپاهيان در فارس و شوريدن آن‌ها بر حاكم فارس «حسين بن خالد».

٦. شورش «اسماعيل بن يوسف جعفرى طالبى» در مدينه.

گذشته از همه اين ناآرامى‌ها ميان مستعين و سپاهيان تركى كه برادرزاده او