پيشوايان هدايت - حكيم، سيد منذر؛ مترجم عباس جلالي - الصفحة ٧١ - امام جواد عليه السلام و مأمون عباسى

بود كه روميان توانستند فرمانده سپاه مأمون را به اسارت درآورده و سپاه مسلمانان را در سال ٢١٧ ه. ق به محاصره خود درآورند.

امام جواد عليه السّلام و مأمون عبّاسى‌

مأمون در رابطه با ائمّه اهل‌بيت عليهم السّلام سياست مخصوص به خود را در پيش گرفت كه با سياست پيشينيان او از پادشاهان بنى عبّاس مغايرت داشت و نفس اين تحوّل در روابط ميان حكومت و ائمّه خود دليلى بر گستردگى سطح تأثيرگذارى ائمّه اطهار عليهم السّلام در ميان طبقات امّت و جامعه اسلامى مى‌باشد. به اين مطلب اضافه كنيد پيوستگى شديد اكثريت تأثيرگذار جامعه با ائمّه عليهم السّلام و اعتقاد آنان به مرجعيّت فكرى و روحى آن بزرگواران را.

مسأله به ولايت‌عهدى برگزيدن امام رضا عليه السّلام از سوى مأمون، يكى از وجوه اين تحوّل در عرصه سياست عبّاسيان است كه خود دليلى بر هوش و ذكاوت مأمون در چگونگى برخورد با اين مسأله دارد. مأمون با اين كار براى جلوگيرى از تأثيرگذارى بيش از پيش امام رضا عليه السّلام در جامعه، آن حضرت را در نزديكى خود نگاه داشت تا تحرّك آن حضرت را محدود كرده و از گسترش نقش آن حضرت جلوگيرى نمايد. به علاوه با اين كار توانست تحرّكات خود امام، همچنين تحرّكات پايگاه‌هاى مردمى مؤمن به رهبرى اهل‌بيت عليهم السّلام و نقش پيشگامانه آن‌ها را در ميان جامعه زير نظر مستقيم خود داشته باشد.

پس از شهادت حضرت امام رضا عليه السّلام مأمون دستور داد تا حضرت امام جواد عليه السّلام را نيز از مدينه به بغداد آوردند. وى آن حضرت را مجبور كرد تا با دخترش «امّ الفضل» ازدواج نمايد. ناگفته نماند كه خاندان عبّاسى با اين وصلت و ازدواج موافق نبوده و به مأمون اعتراض مى‌كردند. امّا مأمون با آينده‌