انوار هدايت - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ١١٢ - سوءظن متخلفين
برنمىگردند و همه آنان در مكه كشته مىشوند، وقتى آنان كشته شوند، اسلام نيز از بين مىرود. «وَ زُيِّنَ ذلِكَ فِي قُلُوبِكُمْ» رسول من! به آنان بگو! قلبهاى خود را با اين فكر زينت داده بوديد كه مسلمانان همه كشته مىشوند، حرفهايى را كه مىگفتيد، براى خود دليلى نيز ساخته بوديد، خيال مىكرديد كه ديگران نمىفهمند و تنها شما به اين چيزها فكر كردهايد؟! «وَ ظَنَنْتُمْ ظَنَّ السَّوْءِ» شما گمان مىكرديد كه پيغمبر با مؤمنين همه كشته مىشوند! چه گمان بدى كرده بوديد؟!! شما به خدا و پيغمبرش بدبينى داشتيد، بدبينى شما نسبت به پيغمبر براى اين بود كه او در اين جنگ كشته مىشود و شما از شر اسلام خلاص مىشويد. اما بدبينى شما به خدا اين بود كه او نمىتواند دين خود را حفظ كند، فكر مىكرديد كه با رفتن پيغمبر همه چيز از بين مىرود!.
واقعاً منافقين و متخلفين بسيار احمقانه فكر كرده بودند، گمان مىكردند كه پيغمبر كشته مىشود و اسلام از بين مىرود، آنان نمىدانستند كه حتى پيغمبراكرم صلى الله عليه و آله و سلم هم اگر كشته شود، دين اسلام از بين نمىرود، اسلام دين جهانى بشريت تا روز قيامت است و ممكن نيست با كشته شدند پيغمبر و تعدادى از مسلمانان اين دين از بين برود، خدا اين دين را حفظ مىكند، دين از خدا است، پيغمبراكرم صلى الله عليه و آله و سلم فقط وظيفه تبليغ آن را داشت. «وَ ظَنَنْتُمْ ظَنَّ السَّوْءِ» خيلى گمان بد داشتيد، پيغمبر با اصحاب خود سالم برگشت و اساس اسلام نيز با صلح حديبيه مستحكمترگرديد. «وَ كُنْتُمْ قَوْماً بُوراً» خود شما مردمى هستيد كه به هلاكت مىرسيد، يا شما قومى هلاك شده هستيد، روز قيامت همهى شما به كيفر اعمال خود خواهيد رسيد. شما با اين گمانهاى بد، خود از تمام فضايل و بركات محروم