انوار هدايت - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ٤٢ - جواب علت سوم

بعد از فتح مكه، مشركين قريش به تو ايمان مى‌آورند و كارهاى تو را كه بحسب ظاهر نزد آنان گناه محسوب مى‌شد، نيز مى‌بخشند و فراموش مى‌كنند. نعمت‌هاى پرورگار نيز با اين فتح بزرگ، براى تو تمام مى‌شود، به نظر من، مراد از «وَ يُتِمَّ نِعْمَتَهُ عَلَيْكَ» نيز همين فتح مكه است، والله العالم!.

آيه مباركه، «وَ يُتِمَّ نِعْمَتَهُ عَلَيْكَ» يك مرتبه در صلح حديبيه براى پيغمبراكرم صلى الله عليه و آله و سلم بيان شده است و يك مرتبه ديگر در اواخر عمر شريفش در" حجة الوداع" (واقعه غديرخم) تكرار شد، فرمود: «الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَ أَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي وَ رَضِيتُ لَكُمُ الْإِسْلامَ دِيناً»[١] امروز دين شما را كامل كردم و نعمت خود را بر شما تمام كردم و اين‌كه اسلام را دين خود قرار داديد، از شما راضى شدم. فرق اين دو آيه مباركه در اين است كه در سوره فتح مخاطب شخص پيغمبراكرم صلى الله عليه و آله و سلم است؛ اما در" حجة الوداع" همه‌ى مسلمانان مورد خطاب قرار گرفته است.

جواب علت سوم‌

«وَ يَهْدِيَكَ صِراطاً مُسْتَقِيماً» پيغمبراكرم صلى الله عليه و آله و سلم قبلًا در صراط مستقيم هدايت شد بود؛ منتهى به مراتب بالاى هدايت نرسيده بود، ما و شما در پنج‌وقت نماز خود، در سوره مباركه حمد، اين جمله را مى‌خوانيم كه‌ «اهْدِنَا الصِّراطَ الْمُسْتَقِيمَ» خدايا! ما را به راه راست هدايت كن! روز چند بار اين جمله را تكرار مى‌كنيم، ما كه مسلمان هستيم، در راه اسلام هدايت شده‌ايم، نماز مى‌خوانيم، روزه مى‌گيريم، وجوهات مى‌پردازيم، براى چه روز چند بار تكرار مى‌كنيم كه خدايا! ما را به راه راست هدايت كن؟ جواب اين است كه آيه مباركه، ظاهراً دو معنى دارد.

[١] - مائده/ آيه ٣