انوار هدايت - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ١٩٩ - صبر و بردبارى مسلمانان

مباركه، بيان كرده است. عنايت پروردگار باعث شد كه مسلمانان با وقار و آرامش صلح حديبيه را قبول كردند و به هيچ وجه مشركين پليد را هم كفو خود نمى‌دانستند. اين قرار داد داراى دو جنبه عصبيت و متانت بود، مشركين با عصبيت، نخوت و كينه توزى اين صلح را امضاء كردند؛ اما مسلمين با صبر و برد بارى، سكون، آرامش و اعتماد بنفس، آن را امضاء نمودند، سرانجام اين قرار داد رحمت براى مسلمانان و ذلت براى مشركين بود. بعد از مدتى مكه بدست مسلمانان فتح و بنياد شرك و كفر براى هميشه از آن سرزمين برچيده شد. «وَ كانَ اللَّهُ بِكُلِّ شَيْ‌ءٍ عَلِيماً» خداوند متعال جل جلاله به همه چيز دانا است و از عواقب هرچيز مى‌داند.

«لَقَدْ صَدَقَ اللَّهُ رَسُولَهُ الرُّؤْيا بِالْحَقِّ لَتَدْخُلُنَّ الْمَسْجِدَ الْحَرامَ إِنْ شاءَ اللَّهُ آمِنِينَ مُحَلِّقِينَ رُؤُسَكُمْ وَ مُقَصِّرِينَ لا تَخافُونَ فَعَلِمَ ما لَمْ تَعْلَمُوا فَجَعَلَ مِنْ دُونِ ذلِكَ فَتْحاً قَرِيباً»

قبلا عرض كردم كه پيغمبراكرم صلى الله عليه و آله و سلم خواب ديده بود كه با همراهان خود در مسجد الحرام نماز مى‌خواند، پيغمبر خوابش را به اصحاب حكايت كرد؛ ولى نگفت: امسال نماز مى‌خوانيم! پيغمبر با مسلمانان به قصد عمره حركت كردند، در حديبيه كه رسيدند، مشركين نگذاشتند مسلمانان داخل مكه شوند، لذا يك قرارداد صلح بين طرفين به امضاء رسيد و در آن گفته شده بود كه سال آينده شما براى مدت سه روز در مكه بياييد، در اين سه روز مشركين قريش مكه را ترك مى‌كنند تا شما عمره خود را بجا بياوريد، بعد از سه روز شما بيرون شويد و ما دوباره به خانه‌هاى خود برمى‌گرديم. درواقع مشركين تحمل شنيدن كلمه «لااله إلّا الله» را نداشتند، به همين دليل گفتند، با آمدن شما در مكه، ما بيرون مى‌شويم، يعنى نمى‌خواستند صداى توحيد را از زبان مسلمانان بشنوند.