انوار هدايت - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ١٢٧ - مشكل قضا و قدر

مشكل قضا و قدر

بحث قضا و قدر، يك بحث فلسفى است و در اين درس‌هاى تفسير كه مخاطبين آن اكثراً مردم عوام است بدرد نمى‌خورد، اين بحث در جايى خوب است كه مخاطبين آن، متخصصين و يا طلاب علوم دينى باشند. قضا و قدر از راه كانال اراده به وجود مى‌آيد، قضا وقدر در افعال اختيارى، از راه اراده خود انسان بوجود مى‌آيد؛ حتى در افعال غير اختيارى نيز از راه علل و اسباب طبيعى بوجود مى‌آيد، علل و اسباب نيز مخلوق خدا است و خدا خالق همه چيز است. موضوع قضا و قدر، يك بحث بسيار مشكلى است كه حتى براى يك‌عده از دانشمندان اسلامى نيز مشكل ايجاد كرده است و در مورد آن دچار اشتباه شده‌اند، يك‌عده به جبر قائل مى‌شوند و عده‌اى ديگر هم متحير و سرگردان مانده‌اند؛ در حالى‌كه قضا و قدر در افعال اختيارى ما هيچ‌وقت مستلزم جبر نمى‌شود، بلكه از كانال اراده خودما بوجود مى‌آيد؛ ما در افعال خود داراى اختيار هستيم و هر چيز به اراده و اختيار خود ما بستگى دارد. انسان در مورد هر كار بايد تدبّر، تفكر و تعقل داشته باشد، اين عذرها و بهانه تراشى‌ها درد كسى را دوا نمى‌كند.

٣- «يَسْتَأْذِنُ فَرِيقٌ مِنْهُمُ النَّبِيَّ يَقُولُونَ إِنَّ بُيُوتَنا عَوْرَةٌ وَ ما هِيَ بِعَوْرَةٍ إِنْ يُرِيدُونَ إِلَّا فِراراً»[١] در جنگ‌ها يك‌عده مى‌آمدند نزد پيغمبراكرم صلى الله عليه و آله و سلم مى‌گفتند: يا رسول الله! خانه‌هاى ما عيب دارند، ديوارهاى شان كوتاه است، اگر ما در جنگ برويم ممكن است دشمنان به خانه‌هاى ما تجاوز كنند، ما نمى‌توانيم‌

[١] - احزاب/ آيه ١٣