دانشنامه امام مهدى بر پايه قرآن، حديث و تاريخ - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٤٥٢ - ٩ تطبيق علائم ظهور

در بازشناسى ادّعاهاى دروغين از ادّعاى واقعى، بسيار مهم و نقش‌آفرين است.

گروه‌هايى از شيعيان در دوره‌هايى، با اميد به گشايش و فرج در كارشان و گاه با اغراض خاصى، به تطبيق علائم ظهور بر وقايع اقدام كرده‌اند. براى نمونه مى‌توان از تطبيق‌هاى زير- كه شهرت تاريخى دارند- نام برد.

٩/ ١. مهم‌تر ومؤثرتر از همه اين گروه‌ها اسماعيليه وحكومت آنان يعنى فاطميان مصر است كه گوى سبقت را از همگان ربوده و تطبيق نشانه طلوع خورشيد از مغرب- كه در صفحات پيشين بدان اشاره كرديم- از اين جمله است. قاضى نعمان مغربى كه از داعيان اسماعيلى است، نمونه‌هاى ديگرى از نشانه‌ها را بر فاطميان و مهدى آنان تطبيق كرده است.[١]

٩/ ٢. برخى معتقد بودند كه نفْس زكيّه- كه كشته شدن او را يكى از نشانه‌هاى ظهور دانسته‌اند- همان محمّد بن عبد اللَّه بن حسن مثنى است كه در ابتداى حكومت عبّاسيان قيام كرد و در مدينه به شهادت رسيد. استدلال‌هايى را هم براى اثبات اين مطلب آورده‌اند كه در اثبات اين مطلب، كافى نيست.[٢]

٩/ ٣. نمونه ديگر تطبيق‌هاى علّامه مجلسى در بحار الأنوار است. وى ضمن بيان احاديث نشانه‌هاى ظهور، آنها را توضيح داده و گاه تطبيق كرده است. براى مثال در حديثى از عمّار ياسر چنين نقل شده است:

يأتى هلاك ملكهم من حيث بدا.[٣]

نابودىِ حكومت آنان از جايى كه آغاز شده، خواهد بود.

گويا مرحوم مجلسى ضمير «هم» در «ملكهم» را به عباسيان برگردانده و نوشته است: «من حيث بدا»؛ يعنى از سوى خراسان؛ چون هلاكو از آن جا وارد شد، همان‌

[١]. همان، ص ٣٥٩-/ ٣٦٨.

[٢]. تاريخ الغيبة الكبرى: ص ٦٠٨.

[٣]. الغيبة، طوسى: ص ٤٦٣ ح ٤٧٩.