دانشنامه امام مهدى بر پايه قرآن، حديث و تاريخ - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٤٢٦ - ٦ - ٢ فتن

٦- ١. ملاحم‌

اين كلمه، جمع ملحمه و از ماده لحم گرفته شده است كه معناى اصلى آن، تداخل و درهم بودن است و در لغت به معناى جنگ است. دليل نام‌گذارى جنگ به ملحمه را دو نكته گفته‌اند: يكى اين كه در جنگ، جنگجويان در هم مى‌آميزند و درگير مى‌شوند و ديگر اين كه كشته‌هاى جنگ همچون گوشت افتاده بر روى زمين هستند.[١]

٦- ٢. فتن‌

جمع كلمه فتنه را فتن گفته‌اند كه به معناى ابتلا و امتحان مى‌آيد. خليل گفته است كه فتنه، همان سوزاندن با آتش است.[٢]

مراد شيعيان از دو عنوان ملاحم و فتن، احاديثى است كه پيش‌بينى وقايع آينده را پس از حضورظاهرى امامان، در بر دارند؛ وقايعى كه فتنه و آتش را در پى دارند و موجب وقوع جنگ‌هاى آينده و خونريزى‌ها مى‌شوند.

اين وقايع، الزاماً ارتباطى به مسئله ظهور ندارند و از علائم ظهور شمرده نمى‌شوند، اگر چه در برهه‌اى از تاريخ، اين وقايع با ظهور امام عصر عليه السلام ارتباط وثيق مى‌يابد. لذا نبايد مفهوم علائم ظهور را با ملاحم و فتن، مترادف دانست.

پيش‌آمدهاى فراوانى كه در باره حكومت‌هاى معاصر ائمه عليهم السلام از امويان و عبّاسيان و يا واليان منطقه‌اى و امثال اينها اتفاق مى‌افتد، صرفاً پيشگويىِ اين اتفاقات در همان زمان‌هاست. اين گونه موارد، فتنه‌هايى است كه قبل از ظهور ايشان اتفاق مى‌افتند؛ امّا نكته مهم اين است كه در بسيارى از اين نقل‌ها اصلًا به مسئله امام مهدى عليه السلام و علامت ظهور او اشاره‌اى هم نشده است.

[١]. ر. ك: معجم مقاييس اللغة: ج ٥ ص ٢٣٨، لسان العرب: ج ١٢ ص ٥٣٥.

[٢]. كتاب العين: ج ٨ ص ١٢٧.