دانشنامه امام مهدى بر پايه قرآن، حديث و تاريخ - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٤٢٣ - ٥ فهرست اجمالى علائم ظهور

دامن زده‌اند.

هر چه زمان پيش رفته و حوادثى مهم روى داده، مواردى از نشانه‌ها بر آن رويداد، تطبيق شده و اضافاتى نيز در آنها صورت گرفته است. مثلًا تا قرن هفتم از نشانه‌هايى كه بر ظلم و ستم ناشى از حمله مغول (٦١٦- ٦٥٦ ق)[١] تطبيق شود، كمتر سخن گفته‌اند؛ امّا مؤلّف عقد الدرر- كه كتابش را در سال ٦٨٥ ق به پايان رسانده-[٢] با تفصيل بيشترى در باره خروج كافرى كه از مشرق مى‌آيد و حكومت بنى عبّاس را سرنگون مى‌كند و از خصوصيات مغولان (بدون ذكر نام آنان) و حملات مكرّر آنان به عنوان نشانه‌هاى ظهور سخن گفته است. شبيه اين مطلب را در باره ديگر حوادث مهم تاريخى نيز مشاهده مى‌كنيم.

٥. فهرست اجمالى علائم ظهور

در اين جا فهرستى را كه شيخ مفيد در كتاب الإرشاد آورده، به همان ترتيب ذكر مى‌كنيم؛ علامت‌هايى كه در ميراث حديثى و تاريخى سده چهارم هجرى وجود داشته و عالم فرهيخته و نقّادى همچون شيخ مفيد، آنها را جمع‌آورى و گزارش كرده است:

١. اختلاف بنى عبّاس در حكومت.

٢. گرفتن خورشيد در نيمه ماه رمضان و گرفتن ماه در آخر آن بر خلاف معمول.

٣. فرو رفتن زمينى در مغرب و فرو رفتن زمينى در مشرق.

٤. را كد ماندن (عدم حركت) خورشيد از ظهر تا عصر.

٥. طلوع خورشيد از مغرب.

٦. بريده شدن سر مردى هاشمى بين ركن و مقام.

[١]. البته حمله مغولان پس از سقوط بغداد در سال ٦٥٦ ق نيز ادامه يافت.

[٢]. عقد الدرر: ص ٣٤٩.