دانشنامه امام مهدى بر پايه قرآن، حديث و تاريخ - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٤٣٠ - ٧ - ٢ نشانههاى حتمى

دو حديث ديگر، ايشان چندين نشانه ذكر كرده و در هر كدام، كلمه «محتوم» را تكرار فرموده است.[١] البته به نشانه‌هاى غير حتمى، تصريح نشده، ولى مى‌توان غير از اين موارد را جزء غير حتمى‌ها دانست.

٧- ٢. نشانه‌هاى حتمى‌

گفته شد كه مهم‌ترين تقسيم علائم، مربوط به حتمى يا غير حتمى بودن آنهاست.

احاديثى وجود دارد كه تعدادى از رويدادها را به عنوان نشانه حتمى ظهور قلمداد كرده و از آنها نام مى‌برد. گويا تعبير از حتمى بودن برخى علائم، براى اوّلين بار در احاديث امام باقر عليه السلام بيان شده است. از سوى ديگر، تا آن جا كه جستجو شده، حتمى يا غير حتمى بودن نشانه‌ها در منابع اهل سنّت يافت نشد.

نشانه‌هايى كه در احاديث از حتمى بودن آنها خبر داده شده، فراوان نيستند. اين موارد، عبارت اند از: نداى آسمانى، خروج سفيانى، خسف بيداء و كشته شدن نفْس زكيه.[٢] در بعضى احاديث، از طلوع خورشيد از مغرب، آشكار شدن دستى در آسمان، ظهور يمانى و اختلاف بنى عبّاس هم به عنوان امرى حتمى ياد شده است.

دو نمونه از اين روايات چنين است:

عن ابى عبداللّه عليه السلام انه قال:

النِّداءُ مِنَ المَحتومِ، وَالسُّفيانِيُّ مِنَ المَحتومِ، وَاليَمانِيُّ مِنَ المَحتومِ، وقَتلُ النَّفسِ الزَّكِيَّةِ مِنَ المَحتومِ. وكف يطلع من السماء من المحتوم وَالفَزعَةُ في شَهرِ رَمَضانَ‌

توقِظُ النّائِمَ، وتُفزِعُ اليَقَظانَ‌وتُخرِجُ الفَتاةَ مِن خِدرِها.[٣]

نداى آسمانى، از امور حتمى است و [خروج‌] سفيانى، حتمى است و [خروج‌] يمانى هم حتمى است و كشته شدن نفْس زكيّه نيز حتمى است، و پديدار شدن‌

[١]. الغيبة، نعمانى: ص ٢٦٢ و ٢٦٥ ح ١١ و ١٥ باب ١٤.

[٢]. الغيبة، طوسى: ص ٤٣٥، كمال الدين: ص ٦٨٠.

[٣]. الغيبة، نعمانى: ص ٢٦٢.