دانشنامه امام مهدى بر پايه قرآن، حديث و تاريخ - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٥٩ - سخنى در باره ميزان اعتبار دو زيارت منسوب به ناحيه مقدسه

سخنى در باره ميزان اعتبار دو زيارت منسوب به ناحيه مقدّسه‌

دو زيارتى كه متن آنها در آغاز اين فصلْ گزارش شد، به ناحيه مقدّسه‌[١] نسبت داده شده‌اند و از آن جا كه در آنها (بويژه در زيارت نخست) به مصائب سيّد الشهدا و ياران آن بزرگوار، اشاره شده، مورد استناد و استفاده اهل منبر و ذاكران مصائب اهل بيت عليهم السلام قرار دارند. از اين رو، آگاهى از ميزان اعتبار آنها، از اهميت ويژه‌اى برخوردار است؛ ولى پيش از پرداختن به اين موضوع، توجّه به چند نكته، لازم به نظر مى‌رسد:

١. هرچند هر دو زيارت، منسوب به ناحيه مقدّسه اند، ليكن زيارتى كه به «زيارت ناحيه مقدّسه» شهرت دارد، همان زيارت نخست اين فصل است. اين زيارت، در كتاب موسوم به المزار الكبير (نگاشته ابن مشهدى)[٢] آمده است.[٣]

٢. علّامه مجلسى، در بحار الأنوار، زيارت نخست را از كتاب المزار شيخ مفيد نيز گزارش كرده است؛[٤] ليكن در نسخه‌هاى موجود از كتاب المزار مفيد، اين متن، وجود ندارد.

[١]. ناحيه مقدّسه، اصطلاحى است كه اماميه، از نيمه اوّل قرن سوم هجرى و به خاطر شرايط سخت سياسى- اجتماعى، در نقل مطلب از امامان: هادى عليه السلام و عسكرى عليه السلام و مهدى عليه السلام يا گفتگو در باره ايشان، آن را به جاى نام امام، به كار مى‌برده‌اند و عمدتاً در عصر غيبت صغرا و براى امام زمان عليه السلام به كار مى‌رفته است.

[٢]. وى، محمّد بن جعفر مشهدى حائرى( م ح ٥٧٤ ق) است.

[٣]. المزار الكبير: ص ٤٩٦- ٥١٣.

[٤]. بحار الأنوار: ج ١٠١ ص ٣١٧.