دانشنامه امام مهدى بر پايه قرآن، حديث و تاريخ - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٢٢٧ - ٢/ ١ سرازير شدن علم از قم به ديگر جاها

فصل دوم: نشانه‌هايى كه حتمى خوانده نشده‌اند

٢/ ١ سرازير شدن علم از قم به ديگر جاها

١٢٨٤. تاريخ قم‌[١]: بذين اسانيد روايت است از صادق عليه السلام، كه او ذكر و ياد كوفه مى‌كرد و مى‌فرمود كه: «عن قريب باشد كه كوفه روزكارى از مؤمنان، خالى كردد و علم و دانش در آن نابديد شود، چنانجه مار كه در سوراخ رود و پنهان شود، و از وى اثر نماند، و علم و دانش به شهرى كه آن را قم كويند، ظاهر شود و روشن كردد، و معدن اهل علم و فضل شود، كه بر روى زمين، هيچ مستضعفى و سست‌دينى بنماند، تا غايت كه زنان پرده‌نشين در پردها به علم امامت و ولايت، عالم كردند، و اين حكم بذيشان برسد. و اين معنى به نزديك غيبت و نابديد شدن حجّة اللَّه بود.[٢]

پس حق- سبحانه و تعالى- قم را، و اهل قم را، قائم مقام و حجّت گرداند بر خلق او، و اگر نه چنين بودى، زمين و هر چه بر روى اوست، به خود فرو بردى، و خلائق را بر يكديگر حجّت بنماندى. همچنين علم و دانش از قم به ديكر شهرها و ولايت، فائض و منتشر كردد، تا به مشرق و مغرب برسد. جون حال بذين نوع باشد، حجّت خداى عز و جل بر

[١]. متن ترجمه اين حديث و حديث بعدى، از كتاب اصلى و كهن تاريخ قم آورده شده است كه با ادبيات خاص‌دوران نگارش خود اكنون در اختيار ماست.

[٢]. در نسخه چاپى بحار الأنوار: به جاى« نزديك غيبت»،« نزديك به ظهور» آمده، در حالى كه در نسخ خطّى بحار الأنوار موجود در دار الحديث( ش ٣٣١: ج ١٤ ص ١٨٦) مطابق با مصدر آمده است.