روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ١٣١ - ترجمه
ايمان،يعنى همچو [١]پدران ايمان آوردند على الفعل و الفاعل و ذرّيّت به لفظ واحد.آنگه در«ذرّيّت»خلاف كردند:مدنيان اوّل بى«الف»خواندند بناى مرفوع على الفاعليّة،و دوم به«الف و كسر«تا»على الجمع في محلّ نصب،و شاميان هر دو به«الف»خواندند[اوّل مرفوع،دوم مكسور،و اين اختيار يعقوب است،و ديگران بى«الف»خواندند] [٢]هر دو على لفظ الواحد[٥٧-پ]اوّل مرفوع التّاء و دوم منصوب التّاء،و اين اختيار ابو عبيده [٣]است.
آنگه مفسّران در معنى آيت خلاف كردند.بهرى گفتند معنى آن است كه مؤمنان و آنان كه تابع ايشانند از فرزندانشان [٤]به ايمان ما فرداى قيامت [٥]فرزندان را به پدران در رسانيم و اينان را از ايشان بازنداريم،و اگرچه درجۀ فرزندان در ايمان و اعمال صالحه به درجۀ پدران نباشد [٦]،ازاينجهت هيچ نقصان نكنيم، آنچه حاصل باشد ايشان را به استحقاق بدهيم،و آنچه مستحق نباشد به فضل بدهيم تا به ديدار يكديگر [٧]شادمانه [٨]باشند كه از جمله مسرّت و مبرّت و كرامت تمام و سرور [٩]و حبور آن است كه پدران و فرزندان به يك جاى باشند.
قولى ديگر آن است [١٠]: وَ الَّذِينَ آمَنُوا ،مؤمنان و فرزندان بالغ ايشان كه مؤمن باشند ما فرزندان هريك را از ايشان از پدران و فرزندان كه اطفال باشند و استحقاق [١١]ندارند به ياران خود در رسانيم و الحاق كنيم بتفضّل. وَ مٰا أَلَتْنٰاهُمْ ؛و از پدران هيچ بازنگيريم براى آنكه ما بر فرزندان فضلى كرده باشيم.قول اوّل روايت سعيد جبير است از عبد اللّه عبّاس،و قول دوم [١٢]روايت ضحّاك است از
[١] .آج،آد،گا:همچون.
[٢] .اساس:ندارد،با توجّه به آج و ديگر نسخه بدلها افزوده شد.
[٣] .كا،گا:ابو عبيد.
[٤] .آد،كا،گا:ايشان.
[٥] .آد،گا+آن.
[٦] .آج و ديگر نسخه بدلها+و.
[٧] .آد،گا:ايشان.
[٨] .آد،كا،گا:شادمان.
[٩] .آج،آد،گا:و تمامى سرور.
[١٠] .آد،گا+كه.
[١١] .آج،كا،گا:استحقاقى.
[١٢] .گا:دويم.