روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ١٢٩ - ترجمه
اِصْلَوْهٰا ؛به اين [١]دوزخ ملازم شوى.يقال:صليت النّار و بالنّار؛به اين آتش بازتفسى [٢].و اصل كلمه از«لزوم»است. فَاصْبِرُوا أَوْ لاٰ تَصْبِرُوا ؛صبر كنى يا صبر مكنى [٣]كه راست است [٤]صبر كردن و ناكردن در معنى آنكه [٥]غنا نخواهد كردن شما را از عذاب و سود نخواهد داشتن،اگر صبر كنى و اگر جزع بر شما نخواهد بخشود [٦]. إِنَّمٰا تُجْزَوْنَ مٰا كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ ؛شما را پاداشت [٧]آن مىدهند كه كردهايد بر شما ظلمى نمىكنند.
آنگه چون ذكر دوزخيان بكرد ذكر اهل بهشت كرد گفت: إِنَّ الْمُتَّقِينَ فِي جَنّٰاتٍ وَ نَعِيمٍ ؛متّقيان و پرهيزكاران در بهشتهاى نعمت [٨]باشند.فاكهين،ناعم و متنعّم و خوشدل به آنچه خدا داده باشد ايشان را،يقال:رجل فاكه و فكه،اذا كان طيّب القلب [٩]خوشدل باشد و آنچه مردم به آن تعلّل كند [١٠]آن را فكاهت [١١]گويند [١٢]،و ميوه را ازآنجا فاكهه [١٣]گويند،و يقال: فٰاكِهِينَ [١٤]،أى اولو فواكه كثيرة؛خداوندان ميوۀ بسيار باشند من باب تامر و لابن،و قول اوّل بهتر است براى باقى [١٥].قوله: بِمٰا آتٰاهُمْ رَبُّهُمْ وَ وَقٰاهُمْ رَبُّهُمْ عَذٰابَ الْجَحِيمِ ؛و خداى نگاه دارد ايشان را از عذاب دوزخ.
كُلُوا وَ اشْرَبُوا ،أى يقال لهم؛گويند ايشان را-قول مضمر است چنان كه
[١] .آج،آد،گا:با اين.
[٢] .آد،گا:با اين دوزخ و اتفسيد.
[٣] .آد،گا:نكنيد.
[٤] .آد،گا:يكسان است.
[٥] .آد،گا+بر شما يعنى.
[٦] .آد،گا:نخواهند بخشودن.كا+و شما را از دوزخ خلاص نخواهد بود.
[٧] .آج،كا:پاداش.
[٨] .آج،آد،گا:در بهشتها و نعمتها.
[٩] .آد،گا+چون.
[١٠] .همۀ نسخهها:كنند.
[١١] .اساس:فكاهه،با توجّه به آج تصحيح شد.
[١٢] .آج:خوانند.
[١٣] .اساس:فكاهه؛با توجّه به آد تصحيح شد.
[١٤] .آد+اذا كانوا.
[١٥] .آج و ديگر نسخه بدلها+آيت.