روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٢٢٧ - ترجمه
آنگه تهديد كرد و گفت: وَيْلٌ لِكُلِّ أَفّٰاكٍ ،واى بر هر دروغاندازى بزهكار مرتكب اثم و گناه.و گفتند:ويل،نام واديى است كه خون و ريم اهل دوزخ به آنجا شود [١].
آنگه وصف كرد اين افاك را گفت: يَسْمَعُ آيٰاتِ اللّٰهِ تُتْلىٰ عَلَيْهِ ،گفت:آيات خداى مىشنود كه بر او مىخوانند،آنگه اصرار مىكند بر كفر در آن حال كه مستكبر [٢]باشد،يعنى از روى تكبر بر كفر مقام مىكند و مىستيهد و بر او هيچ اثر نمىكند،ازآنكه او در آن آيات انديشه نمىكند تا پندارى خود نشنيد [٣].آنگه گفت:يا محمد!مژده ده او را به عذابى مولم،و بشارت عذاب [٤].و مضرت مجاز باشد از روى عرف و اگرچه اصل وضع مانع نيست،براى آنكه بشارت چيزى باشد كه اثر او بر بشره پيدا شود،و اين در خير و شر روان باشد [٥].
آنگه هم در وصف او گفت: وَ إِذٰا عَلِمَ مِنْ آيٰاتِنٰا شَيْئاً اتَّخَذَهٰا هُزُواً ،گفت:
چون از آيات ما چيزى[٢٣٩-ر]بداند،آن را افسوس [٦]گيرد و برآن استهزا كند چنان كه ابو جهل كرد آنگه كه حديث زقوم بشنيد. أُولٰئِكَ لَهُمْ عَذٰابٌ مُهِينٌ ، گفت:ايشان را عذابى باشد خواركننده.
آنگه گفت: مِنْ وَرٰائِهِمْ جَهَنَّمُ ،در پيش ايشان دوزخ است.و بيان كردهايم كه «وراء»، [٧]خلف باشد و قدام باشد،و اين جا هر دو محتمل است ازآنجا كه [٨]ايشان دوزخ و ذكر آن با پس پشت انداختهاند.آنگه گفت: وَ لاٰ يُغْنِي عَنْهُمْ مٰا كَسَبُوا شَيْئاً ،گفت:غنا نكند آنچه ايشان مىكنند و اندوختهاند و ذخيرت كرده از مال و ملك، وَ لاٰ مَا اتَّخَذُوا مِنْ دُونِ اللّٰهِ ،و نه آن معبودان كه ايشان گرفتهاند بدون خداى،و ايشان را عذابى باشد بزرگ.
هٰذٰا هُدىً ،گفت:اين قرآن هدى است،يعنى [٩]،هادى و راهنماى با لطف و بيان [١٠]، وَ الَّذِينَ كَفَرُوا بِآيٰاتِ رَبِّهِمْ ،و آنان كه كافر شوند به آيات ما [١١]،
[١] .آج،ما،گا،آد:رود،لا:رسد.
[٢] .آج،ما:متكبر.
[٣] .گا:نشنيده.
[٤] .ما:از عذابى،گا،لا،آد:در عذاب.
[٥] .ما:رواست،گا،آد:روا باشد.
[٦] .آج،ما،گا،آد:فسوس.
[٧] .گا،آد،افزوده:از اضداد است.
[٨] .آج:از براى آنكه،گا:ازآنكه.
[٩] .گا:به معنى.
[١٠] .آج،ما:بيانى.
[١١] .گا:پروردگارشان،لا:خداوندشان.