روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ١ - سورةُ الْمُؤمِن
جلد هفدهم
سورةُ الْمُؤمِن
بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيمِ [١]
اين سورت مكى است در قول مجاهد و قتاده،و در او ناسخ و منسوخ نيست.
حسن گفت:در او يك آيت مدنى است و هى قوله:... وَ سَبِّحْ بِحَمْدِ رَبِّكَ بِالْعَشِيِّ وَ الْإِبْكٰارِ [٢].گفت:براى آنكه اتفاق است كه فرض [٣]نماز به مدينه انزله بود [٤]،و اين مسلم نيست و اتفاق نيست براى آنكه رسول-عليه السلام [٥]- هنوز به مكه بود كه به دو قبله نماز كرد و تحويل قبله به مكه بود.
ابو حمزة الثمالى گفت:اين سورت را،سورة المؤمن براى خربيل مؤمن آل فرعون نام نهادند.و عدد آيات او هشتاد و پنج آيت است در عدد كوفى،و چهار در مدنى،و دو در بصرى.و هزار و صد نود و نه كلمه است و چهار هزار و نهصد و شصت حرف است.
اما اخبارى كه آمده است در فضل حواميم:
انس مالك روايت كند [٦]كه،رسول-صلى اللّٰه عليه و آله [٧]گفت:
الحواميم ديباج القرآن ،حواميم،ديباچۀ [٨]قرآن است.عبد اللّٰه عباس گفت:
لكل شيء لباب و لباب القرآن الحواميم [٩]،گفت:هر چيزى را مغزى است و مغز قرآن حواميم است.رسول-صلى اللّٰه عليه و آله [١٠]گفت:حواميم،هفت [١١]و درهاى دوزخ هفت:جهنم و حطمه و لظى و سعير و سقر و هاويه و جحيم.روز
[١] .اساس،چند صفحه افتادگى دارد،از آب،آورده شد.
[٢] .سورۀ مؤمن ٤٠ آيۀ ٥٥.
[٣] .آج:در فرض.
[٤] .گا،آد:فرود آمد.
[٥] .گا،لا،آد:صلى اللّٰه عليه و آله.
[٦] .آج،ما،گا،لا،آد:كرد.
[٧] .آج:و آله و سلم،ما:عليه السلام.
[٨] .ما:ديباى،آد:ديباج.
[٩] .آج:حواميم.
[١٠] .آج:و آله و سلم،ما:عليه السلام.
[١١] .آج،ما،گا،لا،آد:هفت است.