فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٦٨ - سقوط مجازات با عارض شدن جنون آیة الله رضا استادى
ممكن است اين روايت حمل شود بر موجب حد، هنگامى كه مانع(جنون) وجود دارد، كه در اين صورت با اجراى حد فى الجمله فايدهاى حاصل مىشود. (١٤)
همچنين محقق اردبيلى در جاى ديگر از اين كتاب مىگويد:
هرگاه فردى ديگرى را بكشد و مجنون گردد، كشته مىشود. دليل نقلى اين مطلب گذشت و دليل عقلى نيز آن را مساعدت مىكند. (١٥)
صاحب جواهر مىگويد:
حد، چه تازيانه و چه رجم باشد، با عارض شدن جنون و ارتداد ساقط نمىشود، به دليل اصل.
در مسالك احتمال داده كه در اجراى حد تازيانه بر مجنون بايد تازمان افاقه وى ـ در صورتى كه جنون وى ادوارى باشد ـ انتظار كشيد؛ زيرا اجراى حد در حالت هوشيارى، در بازداشتن قوىتر است.... ولى خلاف آن اقوى است، به دليل اصل و صحيحه ابو عبيده... .
بنابراين قول برخى به احتمال سقوط حد از مجنون دائمى ـ مطبق ـ به صورت مطلق، و قول برخى ديگر به احتمال سقوط حد، در صورت عدم احساس درد به گونهاى كه موجب بازداشتن وى نشود، به مثابه اجتهاد در مقابل نصّ و فتواست.
همچنين صاحب جواهر مىگويد:
هرگاه عاقلى ديگرى را بكشد سپس مجنون گردد، قصاص او ساقط نمىشود و در اين حكم اختلافى در ميان فقهاى ما نيست، خواه قتل با بيّنه ثابت شود و يا با اقرار؛ هر چند بين اين دو صورت در رجم ، فرق گذارده شده است. برخى از اهل سنّت قصاص در حال جنون را جايز ندانستهاند و
(١٤) مجمع الفائدة و البرهان، ج١٣، ص ٨١.
(١٥) همان، ج١٤، ص ٩.