فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٢١ - ارث به سبب قرابت يا تعصيب ؟ آیة الله جعفر سبحانى
متوفّا در يك حد نيستند. هرگاه در مورد عمو و پسر عمو، قرابت و درجه نزديكى آنها به متوفّا مراعات مىشود، در مورد عمو و دختر متوفا نيز بايد مراعات شود؛ زيرا، هيچ گاه عموى متوفّا از نظر قرابت با دختر او در يك سطح نيست و بسيار دورتر از او به متوفّاست.
اما در مورد عموها و عمهها و دختر عموها و پسر عموها چنين نيست؛ زيرا درجه اينها يكى و قرابت آنها به متوفّا يكسان است؛ در حالى كه طبق فتواى علماى اهل سنت، تنها مردان اين طبقه ارث مىبرند، نه زنان آنها. بنابراين ظاهر آيه ياد شده حجتى عليه آنان است و حكم آنان مخالف ظاهر آيه شريفه است. (٢٣)
آيه سوم، ارث بردن خواهر مشروط به نبودن فرزند است:
{يَستفتونكَ قُل اللّه يفتيكم في الكلالة إن امرؤٌ هلك ليس لَه ولَد و لهُ أخت فَلَها نصف ما ترك و هو يرثها إن لم يكن لها ولد فإن كانتا اثنتين فلهما الثلثان ممّا ترك و إن كانوا إخوة رجالاً و نساءً فللذّكر مثل حظّ الأُ نثيين يُبين اللّهُ لكم أن تضلّوا واللّه بكلّ شيء عليم } ؛ (٢٤)
از تو در باره ارث كلاله فتوا مىخواهند. بگو: خدا در باره آن به شما فتوا مىدهد. اگر مردى بميرد و هيچ فرزندى نداشته باشد و خواهرى داشته باشد، نيمى از ميراث برادر از آن اوست و برادر تمام آنچه را كه خواهرش بر جاى نهاده است، به ارث مىبرد، به شرط آنكه خواهر ، فرزندى نداشته باشد، و اگر خواهران متوفّا دو تن باشند، دو سوم ميراث او از آن ايشان خواهد بود، و اگر چند برادر و خواهر باشند، تمام تركه را به ارث مىبرند و سهم هر مردى برابر سهم دو زن خواهد بود. خداوند احكام خود را براى شما بيان مىكند تا گمراه نگرديد و خدا به هر چيزى داناست.
(٢٣) الانتصار، ص٢٨٣.
(٢٤) نساء، آيه١٧٦.