فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٥٤ - اظهار زينت زن و حكم آن خالد غفورى
تفاوت قائل شدهاند، بدين معنا كه ابدا در جمله اوّل به معناى رها كردن و بازگذاشتن چيزى است و منظور از نهى از آن، وجوب پوشش است؛ يعنى كشف زينت و بازگذاردن آن، حرام و پوشاندن آن واجب است. اما ابداء در جمله دوم، يعنى نماياندن و به نامحرمان نشان دادن است؛ چون در جمله دوم فعل ابداء به وسيله «لام» در «لبعولتهنّ» متعدى به مفعول دوم شده است.
طبق اين نظريه، دو حكم در آيه شريفه وجود دارد و براى هر حكمى نيز استثنايى، نه اين كه يك حكم باشد و دو استثنا.
حكم اوّل: حرمت كشف زينت و وجوب پوشش آن بر زن به استثناى مواضعى كه هميشه ظاهر و آشكار است؛ مانند دستان تا مچ و گردى صورت.
حكم دوم: حرمت آشكار كردن زينت و آرايش در مقابل مردان به استثناى گروههاى دوازده گانهاى كه در آيه ذكر شدهاند. تكرار نهى ـ لايبدين زينتهنّ ـ در آيه و امر به انداختن مقنعه و روسرى برگريبان بعد از نهى اول و ذكر آن پيش از افرادى كه بعد از نهى دوم استثنا شدهاند، مؤيد اين معناست.
ممكن است گفته شود: تكرار نهى در آيه به جهت مقدمه سازى براى استثناى دوم است، نه اين كه مفيد حكم جديد باشد.
در پاسخ مىگوييم: اين، به گونهاى تطويل درعبارت و خلاف بلاغت است ، انگيزهاى براى گنجاندن امر به انداختن مقنعه تا روى سينه در وسط كلام(بين دو استثنا) وجود ندارد؛ چون مىتوانست قبل از نهى اوّل با عطف بر جمله «يحفظن فروجهنّ» آن را ذكر كند يا در انتهاى آيه ذكر شود.
ب) مراد از جمله «إلاّ ما ظهر منها»
بحث دوم آن است كه مراد از جمله «إلاّ ما ظهر منها» كه به عنوان استثنا در جمله اوّل ذكر شده، چيست؟ در اينجا نيز چند نظر در تفسير و توضيح آن وجود دارد: