٢ ص
٣ ص
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص
٢٢٨ ص
٢٢٩ ص
٢٣٠ ص
٢٣١ ص
٢٣٢ ص
٢٣٣ ص
٢٣٤ ص
٢٣٥ ص
٢٣٦ ص
٢٣٧ ص
٢٣٨ ص
٢٣٩ ص
٢٤٠ ص
٢٤١ ص
٢٤٢ ص
٢٤٣ ص
٢٤٤ ص
٢٤٥ ص
٢٤٦ ص
٢٤٧ ص
٢٤٨ ص
٢٤٩ ص
٢٥٠ ص

فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٩ - ارث به سبب قرابت يا تعصيب ؟ آیة الله جعفر سبحانى

پدرى و پسر عموى پدر و مادرى را بر پسر عموى پدرى مقدم دانسته‌اند. (١٩)

آمدن اين آيه در دو سوره مدنى نيز تأكيدى است بر نسخ شيوه جاهليت كه اقويا بر ضعفا، و مردان بر زنان در ارث بردن مقدم بودند و آيه ملاك جديدى را در ارث گذاشته است و آن نزديك‌تر بودن به متوفّاست كه فرد نزديك‌تر ارث مى‌برد و دورتر ارث نمى‌برد و فرقى ميان زن و مرد نيست.

براين اساس، چگونه ممكن است با وجود وارث نزديك‌ترى مانند دختر، خويشاوند دورترى مانند برادر ارث ببرد، يا خواهر كه به متوفا نزيك‌تر است و با وجود خواهر، خويشاوند دورترى مانند عمو ارث ببرد؟ در حالى كه دختر از برادر و خواهر از عمو به متوفّا نزديك‌ترند ؛ چون دختر بدون واسطه و برادر با واسطه پدر به متوفّا نزديك است، خواهر به واسطه پدر و عمو به واسطه جد به متوفّا نزديك است. به عبارت ديگر، خواهر با يك واسطه، عمو با دو واسطه و فرزندان عمو با چندين واسطه به متوفّا نزديك اند.

دليل بر اينكه آيه مزبور، در صدد بيان ضابطه «الاقرب فالاقرب» در ارث است ـ علاوه بر اينكه اين آيه ناسخ حكم ارث بردن از يكديگر به سبب عقد اخوت و هجرت است كه در صدر اسلام اجرا مى‌شد ـ اين است كه على(ع) با وجود ارحام، چيزى به موالى نمى‌داد، چه براى آن ارحام فرضى معين شده باشد و چه نشده باشد و مى‌فرمود: «و أُولوا الأرحام بعضهم أولى ببعضٍ في كتاب اللّه‌ إن اللّه‌ بكلّ شيء عليم» آن حضرت جايگاه آنها را مى‌دانست و با وجود ارحام چيزى براى آنها قرار نمى‌داد. (٢٠)

زراره از امام باقر(ع) در مورد اين آيه روايت كرده است:

انّ بعضهم أولى بالميراث من بعضٍ، لأنّ أقربهم إليه رَحماً أَولى به، ثم قال


(١٩) تفسير قرطبى، ج٨، ص ٥٨ ـ ٥٩.
(٢٠) وسائل الشيعه، ج١٧، باب ٨ از ابواب موجبات ارث، ح١٠.