فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٦٣ - اظهار زينت زن و حكم آن خالد غفورى

است، نه غلامان (٥٢).

احتمال سوم: منظور از جمله «أو ماملكت أيمانهنَّ» به قرينه عطف آن بر «أونسائهنَّ» ،خصوص كنيزان است، بنابر اين كه مراد از آن، زنان آزاد باشد. قرينه ديگرى كه مؤيّد اين احتمال است، اين است كه حكم عبد در جمله بعدى: «أو التابعين غير أولى الاربة من الرجال» ذكر شده است. از اين رو، ناچاريم بگوييم جمله مورد بحث به كنيزان انصراف دارد، در غير اين صورت مستلزم تكرار خواهد بود. (٥٣)

طبق اين احتمال، غلام نسبت به بانوى خود حكم بيگانه و نامحرم را دارد. اين قول عبداللّه‌ بن مسعود، مجاهد، حسن، ابن سيرين و سعيد بن مسيّب است. (٥٤) احمد بن حنبل، ابو حنيفه و شافعى نيز اين قول را اختيار كرده و در تأويل آيه گفته‌اند كه منظور از جمله {أو ماملكت أيمانهنَّ } ، خصوص كنيزان است و استدلال كرده‌اند به كلام سعيد بن مسيّب كه گفته است: آيه سوره نور شما را فريب ندهد، جمله {أو ماملكت أيمانهنَّ } در مورد كنيزان است، نه غلامان. ايشان در بيان علّت اين كه آيه شامل غلامان نمى‌شود، گفته‌اند: غلامان مردانى هستند كه نه شوهر محسوب مى‌شوند و نه جزء محارم‌اند و شهوت هم ندارند؛ به همين جهت كشف و آشكار ساختن زينت در مقابل آنها جايز نيست.

ممكن است اشكال شود: اگر مراد از جمله مذكور خصوص كنيزان باشد، نياز به ذكر آن در آيه نيست؛ چون كنيز زن است و زن در مقابل زن مى‌تواند زينتش را ظاهر كند.

جواب اين است كه گروه هايى كه در جملات قبل از اين جمله استثنا شدند؛ همه آزاد بودند؛ از اين رو، شايد گمان مى‌رفت اظهار زينت در مقابل كنيز جايز