احتمال دوم: خصوص مملوك مرد. مؤيّد اين احتمال عطف جمله مذكور بر لفظ «نساء» در جمله قبلى است و اين در صورتى است كه منظور از تركيب «نسائهنّ» جنس زن باشد.

بنابراين برخى قائل اند كه زن در مقابل غلام خود، همانند محارم مى‌تواند زينت و آرايش خود را آشكار سازد. در اين باره از انس روايت شده كه پيامبر اكرم(ص) غلامى را نزد دخترش فاطمه(س) آورد و به او بخشيد و اين در حالى بود كه آن حضرت لباسى بر تن داشت كه اگر با آن سرش را مى‌پوشاند، پاهاى او پيدا بود و اگر پا را مى‌پوشاند، سرش پوشانده نمى‌شد. وقتى پيامبر اين صحنه را ديد، فرمود: دخترم، اشكالى ندارد در اين جا پدرت هست و غلامت.

از مجاهد نيز روايت شده: زن‌هاى پيامبر از غلامانى كه مورد عقد مكاتبه قرار مى‌گرفتند، مادامى كه تمام وجه مكاتبه پرداخت نمى‌شد، از آنها رو نمى‌گرفتند و همچنين روايت شده كه عايشه سر خود را شانه مى‌كرد و برده‌اى او را مى‌نگريست. (٥١)

لكن اراده اين دو احتمال در آيه، بسيار بعيد به نظر مى‌رسد؛ زيرا بردگى و مملوك بودن هيچ تأثيرى در پنهان ماندن و بر نينگيختن شهوت ندارد؛ چون بردگى، صرفاً يك رابطه اقتصادى است، به خلاف افراد محرم يا همجنس كه از نظر روان‌شناسى معمولاً هيچ گونه تحريك جنسى نسبت به هم ندارند.

در روايات انس و رواياتى كه در باره زن‌هاى پيامبر(ص) نقل شده نيز جاى ترديد است و قبول اين كه زن مى‌تواند زينت و آرايش خود را در مقابل غلام خود آشكار كند، از نظر اسلامى بسيار دشوار است؛ چون با ارتكازى كه در عرف متشرع جريان دارد؛ سازگار نيست. سعيدبن مسيّب در اين باره فرياد مى‌زد: آيه سوره نور شما را فريب ندهد؛ عبارت:«أو ما ملكت أيمانهنَّ»، در باره كنيزان

(٥١) التفسير الكبير، ج٢٣، ص ٢٠٧.