فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٤٥ - ارث به سبب قرابت يا تعصيب ؟ آیة الله جعفر سبحانى

روايت چهارم: بخارى از عمروبن عباس، از عبدالرحمن، از سفيان، از ابى قيس، از هزيل روايت كرده است:

عبداللّه‌ بن مسعود گفت: در اين مسئله [ميراث دختر و خواهر و دختر پسر [مانند پيامبر(ص) قضاوت مى‌كنم: نيمى از تركه به دختر، و يك ششم آن به دختر پسر، و باقى مانده به خواهر مى‌رسد. (٦٥)

بررسى روايت: اوّلاً، به سبب وجود عبدالرحمن بن ثروان در سند اين روايت، نمى‌توان به آن استناد كرد. ابن حجر در تهذيبش به نقل از ابى حاتم در مورد اين فرد گفته است: «قوى نيست، حافظ نيست و احاديث كمى دارد». (٦٦) صيقل نيز او را از ضعفا به شمار آورده است. (٦٧)

ثانياً، پرداختن يك ششم مال به دختر پسر از باب تعصيب نيست؛ زيرا بنابر تعصيب بايستى به دختر نيمى از تركه برسد و باقى مانده بين خواهر و دختر پسربه طور مساوى تقسيم شود. بنابراين حكم به يك ششم تركه براى دختر پسر، مخالف تعصيب است.

روايت پنجم: بخارى از اسود نقل كرده است:

معاذ بن جبل در عهد رسول خدا(ص) چنين قضاوت كرد: نيمى از تركه به دختر متوفّا و نيمى ديگر به خواهر او مى‌رسد.

سليمان اين واقعه را بدون جمله «در عهد رسول خدا(ص)» نقل كرده است. (٦٨)

بررسى روايت : اين روايت نيز موقوف است؛ يعنى نشان دهنده عمل يك صحابى است كه به قول يا فعل يا تقرير رسول خدا(ص) مستند نيست، پس فقط براى خود راوى حجت است.

اينها رواياتى بود كه قائلان به تعصيب به آنها استدلال كرده‌اند.