فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٢٥ - ارث به سبب قرابت يا تعصيب ؟ آیة الله جعفر سبحانى
على(ع) به دختر، نصف، و به زن يك هشتم از تركه را داد و مازاد را به دختر برگرداند. (٢٨)
دارمى هم اين روايت را از حيان بن سليمان نقل كرده است:
نزد سويد بن غفله بودم كه فردى نزد او آمد و از سهم مردى كه از دنيا رفته و يك دختر و همسرش را برجاى گذاشته، سؤال كرد. سويد گفت: آيا مىخواهى تو را از حكم على(ع) با خبر كنم؟ مرد گفت: حكم على مرا كافى است.
سويد گفت: حكم على اين بود كه به زن متوفّا يك هشتم، و به دخترش نصف تركه را داد، آن گاه بقيه را به دختر برگرداند. (٢٩)
٣. از رسول خدا(ص) روايت شده كه فرمود:
{من ترك مالاً فلأهله } ؛ (٣٠)
هركس مالى را از خود به جاى گذارد، آن مال براى خانوادهاش است.
برادر يا خواهر از خانواده مرد محسوب نمىشود، بلكه فرزندان و همسر فرد، خانواده او هستند.
٤. گاهى بر نفى تعصيب به روايت واثلة بن اسقع استدلال مىشود كه نقل مىكند پيامبر(ص) فرمود:
{و المرأة تحوز ثلاث مواريث: عتيقها و لقيطها و ولدها الذي تلاعن عليه } ؛ (٣١)
(٢٨) السنن الكبرى، ج٦، ص ٢٤٢، باب الميراث بالولاء.
(٢٩) سنن دارمى، كتاب فرائض، باب «فيمن اعطى ذوي الأرحام دون الموالي»، ص ٢٨٨.
(٣٠) صحيح بخارى، ج٨، ص ١٥٠، كتاب فرائض، باب قول النبي: من ترك مالاً فلأهله؛ كنزالعمال، ج١١، ص ٧، ح٣٠٣٨٨؛ جامع الأصول، ج٩، ص ٦٣١. درجامع الاصول آمده است كه اين حديث را ترمذى روايت كرده است.
(٣١) مسند احمد، ج٣، ص ٤٩٠؛ سنن ابن ماجه، ج٢، ص ٩١٦، باب ما تحوزه المرأة ثلاث مواريث، شماره ٢٧٤٢؛ درجامع الاصول، ج٩، ص ٦١٤، شماره ٧٤٠١ آمده است: «ولدها الذي لاعنت عنه»(به جاى: ولدها الذي تلا عن عليه) ابو داود و ترمذى آن را روايت كردهاند.