عن الحسن بن محبوب في رجل وجب عليه الحد فلم يضرب حتّى خولط، فقال: إن كان أوجب على نفسه الحد و هو صحيح لاعلة به من ذهاب عقل(عقله) أقيم عليه الحد كائناً ما كان؛ (٢١)

امام باقر(ع) در مورد مردى كه حد بر او واجب شده، ولى اجرا نشده تا دچار اختلال عقلى شد، فرمود: اگر او در زمانى كه سالم بوده و عقلش را از دست نداده بود، حد را بر خودش واجب كرده بود، در هر صورت حد بر او جارى مى‌شود.

برخى گفته‌اند: اطلاق اين روايت شامل مجنون دائمى و ادوارى كه اميد افاقه وى مى‌رود، مى‌شود؛ چنان كه نسبت به احساس و عدم احساس درد نيز اطلاق دارد. بنابراين احتمال انتظار در مجنون ادوارى تا زمان هوشيارى اش و احتمال سقوط حد در جايى كه احساس درد نكند، خلاف اطلاق نصّ و عمومات است و اعتنايى به آن نمى‌شود.

اوّلاً ظاهر جمله «أوجب على نفسه» اقرار به انجام عمل موجب حد است و نه ثبوت آن به بيّنه و حداقل هر دو احتمال به صورت مساوى مى‌رود.

ثانياً، اين روايت مخصوص حد است و نه قصاص و تعزير، مگر اين كه گفته شود حد شامل اين دو مورد نيز هست؛ بنابراين شمول آن براى حدود، در موردى كه مجنون احساس درد نكند، محلّ تأمّل است.

ثالثاً، هرگاه به جمله اوّل روايت: «وجب عليه الحد» تمسّك كنيم، ظاهرش اين است كه اين روايت مخصوص به عروض جنون پس از حكم است و نه قبل از آن؛ چون قبل از حكم ظاهراً وجوب حد بر او محقق نشده است، مگر اين كه گفته شود: حكم طريق است و نه موضوع، و اشكال آن واضح است.

رابعاً، شمول اطلاق اين روايت براى جنون ادوارى خصوصاً در موردى كه

(٢١) همان، ج٢٨، ص ٢٣.