فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٤١ - ارث به سبب قرابت يا تعصيب ؟ آیة الله جعفر سبحانى
عبد بن حميد، بخارى، مسلم، ابو داود، ترمذى، نسايى، ابن ماجه، ابن جرير، ابن منذر، ابن ابى حاتم و بيهقى در سننش از چند طريق از جابربن عبداللّه روايت كردهاند كه: رسول خدا(ص) و ابوبكر، پياده در ميان قبيله ابى سلمة به عيادت من آمدند. پيامبر مرا در حالى ديد كه بى هوش بودم. پس پيامبر رسول خدا(ص) آبى درخواست كرد، وقتى براى او آوردند، با آن وضو گرفت، سپس با آبى كه در دستش مانده بود، به صورت من پاشيد و من به هوش آمدم و گفتم:اى رسول خدا(ص)، در مورد اموالم چه دستورى مىدهيد؟ در اينجا بود كه اين آيه نازل شد: {يوصيكم اللّه فى أولادكم للذكر مثل حظّ الأنثيين } . (٥٥)
احتمال اينكه اين آيه دو بار نازل شده و يا دو شأن نزول داشته باشد، نيازمند دليل است.
ثانياً، ابن كثير اين روايت را نقل كرده و در نقل او آمده است كه سعد بن ربيع دخترانى داشت، اما ازمادر و عمو ذكرى به ميان نيامده است. (٥٦)
ثالثاً، اين روايت را ابى داود نقل كرده و در آن به جاى دو دخترِ سعد بن ربيع، دو دختر ثابت بن قيس آمده است. (٥٧)
اين اختلاف نقلها نشان مىدهد كه راوى حافظه خوبى نداشته كه يك بار اين واقعه را در مورد دختران سعد بن ربيع و بار ديگر در مورد دختران ثابت بن قيس نقل كرده است؛ هر چند نقل اوّل صحيح است؛ زيرا آنكه در جنگ احد شهيد شد، سعدبن ربيع بود و ثابت بن قيس در جنگ يمامه شهيد شد. (٥٨)
(٥٥) الدرالمنثور، ج٢، ص ١٢٤.
(٥٦) جامع المسانيد و السنن، ج٢٤، ص ٢١٦، ح٢٤.
(٥٧) سنن ابى داود، ج٣، ص ١٢٠، ح٢٨٩١.
(٥٨) السنن الكبرى، ج٦، ص ٦٩، باب «فرض البنتين». بيهقى گفته است: «ثابت بن قيس كه در اين روايت آمده است، اشتباه است و صحيح آن، سعدبن ربيع است»، و ابى داود(ج٣، ص ١٢١، حديث شماره ٢٨٩١) گفته است: «بشر بن مفضل در مورد او اشتباه كرده است، بلكه آنها دختران سعد بن ربيع بودند و ثابت بن قيس در جنگ يمامه كشته شد».