فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٥٥ - اظهار زينت زن و حكم آن خالد غفورى

نظر اوّل: مراد از آن، زينت آشكار يعنى لباس است؛ چنانكه از ابن مسعود نقل شده است. آشكار كردن آن جايز است و هيچ دليلى بر مخفى داشتن آن نيست؛ مانند ردايى كه خانم‌ها بر دوش مى‌افكنند، (٣٢) بر خلاف زينت باطنى كه معمولاً به بدن چسبيده است و آشكار ساختن آن مستلزم آشكار شدن بدن خواهد شد و نگاه به آن نيز مستلزم نگاه به بدن مى‌شود. (٣٣)

نظر دوم: لباس و صورت، اين معنا از ابن جبير حكايت شده است.

نظر سوم: لباس و صورت و دستان تا مچ. اين معنا نيز به نقل از ابن جبير است. شايد نظريه دوم و سوم يكى باشد؛ زيرا هيچ دليلى بر تفريق بين صورت و كف دست وجود ندارد.

نظر چهارم: آرايش‌هاى ظاهر؛ مانند سرمه كشيدن، النگو، انگشتر ؛ خضاب كردن دست و مانند آن.

نظر پنجم: صورت و دستان تا مچ . (٣٤) بسيارى از فقها همين معنا را اختيار كرده‌اند؛ چون صورت و دست‌ها تا مچ معمولاً هميشه پيداست و پوشاندن آن بر زن موجب عسر و حرج خواهد بود.

ولى به نظر مى‌رسد اين عسر و حرج از نظر عرف، منحصر در صورت و دست‌ها نيست، بلكه روى پا و حتى كمى بالاتر از آن را نيز شامل مى‌شود. اگر در اين تفاسير، نياز عرفى ملاك باشد، جمله «الاّ ما ظهر منها» اقتضاى چنين توسعه‌اى را خواهد داشت و نمى‌توان آن را به صورت و لباس ظاهر منحصر كرد.

نظر ششم: عبارت {إلاّ ما ظهر منه } يعنى آن چه به ضرورت ظاهر مى‌شود؛ مانند معالجه مريض و گواهى پزشكى كه مستلزم اظهار است.