فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٣٥ - ارث به سبب قرابت يا تعصيب ؟ آیة الله جعفر سبحانى
هرگاه زكريا در محراب عبادت بر مريم وارد مىشد، نزد او رزقى مىيافت. گفت: اى مريم، اين از كجا براى تو آمده است؟ مريم گفت: اين از جانب خداست، خدا به هركه بخواهد، روزى بى حساب مىدهد.
يعنى در اين حال كه زكريا عنايت خاص خدا به مريم را ديد، از خدا خواست كه فرزند پاكى مثل مريم را به او عطا كند. بنابراين اگر نگوييم كه زكريا از خدا خواست كه دخترى مثل مريم را به او عطا كند، نمىتوانيم بگوييم كه از خدا خواست پسرى به او بدهد.
بر فرض كه قبول كنيم زكريا از خدا خواست كه پسرى به او بدهد، اما اين از آن جهت نبود كه اگر خدا به او دختر بدهد، عصبه وارث اموال او خواهد شد، بلكه يا به اين جهت بود كه او به پسر علاقه زيادى داشت و يا همچنان كه معلوم است، پسر در اداره كردن امور از دختر برتر است.
دليل چهارم: احاديث وارد شده در اين زمينه كه شايد مهمترين مدرك فتواى اهل سنت به شمار روند از اين قرارند:
روايت اوّل: بخارى از مسلم بن ابراهيم، از وهيب، از ابن طاووس، از پدرش، از ابن عباس نقل كرده است كه رسول خدا(ص) فرمود:
الحقوا الفرائض بأهلها، فما بقي فهو لأولى رجلٍ ذكر؛ (٤٧)
(٤٧) صحيح بخارى، ج١٨، ص ١٥١، باب ميراث پسرِ پسر در صورتى كه پسرى نباشد و ص ١٥٢، باب ميراث جد با وجود پدر و برادران. بخارى اين روايت را از سليمان بن حرب(به جاى مسلم بن ابراهيم) روايت كرده است و رجال حديث به جز اين دو نفر يكى است، و همچنين باب «إبني عم أحدهما أخ و الآخر زوج» ص ١٥٣، بخارى اين روايت را از أميه بن بسطام، از يزيدبن زريع، از روح، از عبداللّه بن طاووس نقل كرده است؛ صحيح مسلم، ج٥، ص ٥٩، باب «الحقوا الفرائض بأهلها» از طاووس،از ابن عباس، شماره ١٦١٥؛ صحيح ترمذى در فرائض باب «ميراث العصبة»، شماره ٢٠٩٩؛ سنن ابى داود در فرائض باب ميراث العصبة، شماره ٢٨٩٨؛ همچنين: ر.ك: السنن الكبرى، ج٦، ص ٢٣٨، باب العصبة، جامع الاصول، ج٩، ص ٦١٠٤، شماره ٧٤٢١.