فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٧٧ - اظهار زينت زن و حكم آن خالد غفورى
چون فرزندان عمو و دايى محرم نيستند و احتمال دارد عمو و دايى آنچه را كه ديدهاند، براى پسرانشان توصيف كنند؛ به همين دليل، حكم استثنا شامل آنها نمىشود. (٨٤)
اين نكته برخى از گروههاى مستثنا در آيه مانند پدر شوهر يا پدر بزرگ شوهر و زنان مؤمن را نيز در بر مىگيرد، در حالى كه پر واضح است نمىتوان ملتزم به حرمت در مورد آنها شد.
آرى، از شعبى و عكرمه حكايت شده كه عمو و دايى جزء محارم نيستند (٨٥).اين قول به همان ديدگاه دوم بر مىگردد و نظر جديدى نيست.
نكته سوم: از ظاهر آيه بر مىآيد كه در صدد استثناى محارم نسبى است و در آيه از محارم رضاعى ذكرى به ميان نيامده است. معروف است كه رضاع همانند نسب است (٨٦) و دليل آن روايت نبوى است كه فرمود:
يحرم من الرضاع ما يحرم من النسب؛ (٨٧)
آنچه از طريق نسبت محرم انسان محسوب مىشود، از طريق رضاع نيز محرم به شمار مىآيد.
برخى از آيه چنين برداشت كردهاند كه محارم رضاعى را نيز شامل مىشود؛ زيرا عناوين مذكور در آيه بر محارم رضاعى نيز صدق مىكند و از اين رو، ازدواج بعضى از آنها با بعضى ديگر حرام است. (٨٨)
(٨٤) فقه القرآن، ج٢، ص ١٢٩؛ كنزالعرفان، ج٢، ص ٢٢٣.
(٨٥) الجامع لأحكام القرآن، ج١٢، ص٢٣٣.
(٨٦) همان.
(٨٧) الكافى، ج٥، ص ٤٤٢، باب صفة لبن الفحل، ح٩؛ وسايل الشيعه، ج٢٠، ص ٣٧١، باب ما يحرم من الرضاع، ح١.
(٨٨) زبدة البيان، ص٥٤٥.