درك مى‌كند، به خلاف كودك نابالغ كه هر چند ممكن است قبل از بلوغ، نوعى التذاذ از جنس مؤنث ببرد، لكن اين التذاذ در حدّ نياز و ميل شديد نيست و بين اين دو فرق است؛ همانند فرق ميان گرسنه‌اى كه براى رفع گرسنگى خود نياز شديد به غذا را درك مى‌كند و كسى كه از بوى عطر و بوى غذايى خوشش مى‌آيد. به همين جهت، در آيه شريفه طفل و كودك جداگانه ذكر و توصيف شده است.

بنابراين تابعين از مردان، در صورتى كه داراى ميل جنسى(أولي الإربة) باشند و كودكانى كه مسائل جنسى مربوط به زن را مى‌فهمند، اگر چه در اصل ميل جنسى به جنس مخالف، مشترك هستند، لكن به شهادت وجدان، فرق بين اين دو نوع ميل جنسى بسيار زياد است و منشأ فرق نيز خلقت و طبيعت وجودى آن دو است؛ چون غرايز وادراكات هر شخصى متناسب با سنّ اوست كه اين ميل در طفل نابالغ بسيار ضعيف است، به خلاف مرد بالغ، هر چند تابع باشد.

ممكن است گفته شود: اين تحليل در مورد طفل، در صورتى كه كلمه «الطفل» عطف بر كلمه «بعولتهنّ» باشد، صحيح است؛ اما اگر آن را عطف بر كلمه «الرجال» كنيم و جمله «الذين لم يظهروا...» را صفت تابعين بدانيم... ـ چنان كه برخى اين احتمال را ذكر كردند ـ (٧٩) اين تحليل در باره طفل تمام نخواهد بود.

در پاسخ مى‌گوييم: اولاً، اراده اين معنا بسيار بعيد است؛ چون در اين صورت مناسب بود كه كلمه طفل با «واو» عطف شود؛ زيرا عطف با «أو»(در اين فرض) موجب ايهام خواهد شد كه مناسب با كلام آشكار حق(قرآن) نيست.

ثانياً، پيشتر گفتيم كه مقصود آيه اين نيست كه طفل را مقيد كند به اين كه از تابعين است، بلكه مراد آيه ذكر مطلق طفل است ؛ چون در طفل، تابع و غير تابع بودن خصوصيّتى ندارد. به عبارت ديگر، بين طفلى كه پدر دارد و طفلى كه يتيم است، فرقى نيست؛ زيرا آنچه ملاك و مورد لحاظ است، طفوليت و كم سن بودن

(٧٩) زبدة البيان، ص٦٩٠.