فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٤ - غنا و موسيقى آیة الله سيد كاظم حائرى
گريه گردد، يا سبب شادى. هر دو گونه، طرب و خفّت [سبكى] شمرده مىشود. غنا براى سرگرمى [لهو] و لذت به كار مىرود، چه اين لذت به واسطه آواز شاد پديد آيد و چه به واسطه رهايى از حزن و اندوه از طريق آوازهاى غمناك. مفهوم غنا چيزى نيست جز امثال اين گونه آوازها، كه معمولاً براى سرگرمى و لذت به يكى از دو شكل ياد شده به كار مىروند.
در لسان العرب آمده است: «غنا در صدا آن است كه ايجاد طرب كند». (١)
در صحاح، طرب چنين معنا شده است: «خفّتى [سبكى] كه بر اثر شدّت اندوه يا شادى به انسان دست مىدهد» (٢). نيز آمده است: «غنا به كسر غين، نوعى سماع [آواز[ است». (٣) در لسان العرب آمده است: «كلمه غنا در مال با الف مقصور است و در سماع با الف ممدود، كسى كه صداى خويش را بلند مىكند و مىكشد كه عرب اين صدا را غنا مىنامد. غنا بافتحه به معناى نفع است و غنا با كسره به معناى سماع است». (٤) نيز در لسان العرب آمده است: «هر صداى زيبايى را كه گوش آدمى از آن لذّت مىبرد، سماع مىنامند و سماع همان غنا است. مسمعه يعنى آواز خوان». (٥)
روشن است كه اين تعبيرهاى مختلف همه به يك معنا اشاره دارند و آن، انواع آواز براى لهو و لعب است .
(١) لسان العرب، ج١٠، ص١٣٧، مادّه «غنا».
(٢) صحاح، ج١، ص١٧١، ماده «طرب».
(٣) همان، ج٦، ص٢٤٤٩، مادّه «غنى».
(٤) لسان العرب، ج١٠، ص١٣٥، مادّه «غنا».
(٥) همان، ج٦، ص٣٦٥، مادّه «سمع».