ج ـ اصل اوّلى در جنايت عمدى، مساوات و مماثلؤ كيفر باجنايت است و از اين اصل نبايد تخلف شود مگر در مواردى كه اجراى بدون كم و زياد مساوات و مماثله مانعى داشته باشد، مانند آنكه در صورت مساوات و مماثله بيم هلاك جانى در ميان باشد، يا كيفر از جنايت افزون شود، يا امكان اندازه‌گيرى دقيق مماثله در قصاص اعضا و زخمها وجود نداشته باشد. اما در غير اين موارد، مماثله و مساوات، حق مجنى‌عليه است. همؤ اين نكات تأكيد بر آن دارند كه در قصاص، مماثلؤ در مقدار و در محل زخم و شكستگى و از جمله در اصل احساس درد و عذاب ناشى از زخم و قطع، از جهات مهم عقلايى به شمار مى‌رود.

روايات نيز همين معنا را تأكيد مى‌كنند، در تفسير منسوب به امام عسكرى(ع) آمده است:

عن آبائه عن على‌بن الحسين(ع) قال: {يا ايها الذين آمنوا كتب عليكم القصاص في القتلى } .يعني المساواة و اَن يسلك بالقاتل فيطريق المقتول المسلك الذي سلكه به من قتله....

امام عسكرى(ع) از پدرانش از امام على‌بن حسين(ع) نقل فرمود: مقصود از آيؤ {يا ايها الذين آمنوا كتب عليكم القصاص فى القتلى... } ، مساوات در قصاص است و اينكه قاتل به همان شيوه‌اى كه او مقتول را كشته است، كشته شود. (٣١)

در روايت سكونى از امام صادق(ع) آمده است:

قال: رفع الى اميرالمؤمنين(ع) رجل داس بطن رجل حتى أحدث في ثيابه فقضى

(٣٠) مائده، آيه ٤٥.
(٣١)وسائل، ج١٩، ص٣٩، باب ١٩ از ابواب قصاص النفس.