فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٠٩ - مطالعه و بررسى جرم دزدى از ديدگاه فقه، حقوق و قانون مجازات اسلامى سعيد قماشى

در بارؤ تعريف مذكور پرسشهايى وجود دارد كه طرح هر يك و پاسخ دادن به آنها مى‌تواند روشنگر مفهوم سرقت براى قانونگذار و قضات گردد:

١ ـ در چه صورتى بردن مال ديگرى، پنهانى محسوب مى‌شود، آيا منظور اين است كه بردن مال به گونه‌اى باشد كه هيچ‌كس او را نبيند؟ يا منظور اين است كه پنهان از نظر مالك باشد، اگر چه ديگران شاهدِ بردنِ مال بوده‌اند؟ و يا اينكه امر سومى مورد نظر است؟

٢ ـ آيا وصف «پنهانى بودن» بايستى در همؤ اوقات، يعنى از آغاز كه عمل دزدى شروع مى‌شود تا پايان حفظ شود، تا صدق كند كه بردن مال پنهانى بوده است؟ و يا اينكه صرف ورود مخفيانه براى تحقق مفهوم «بردن مال به طور پنهانى» كافى است، اگر چه هنگام خروج از خانه با صاحب‌خانه درگير شده و يا اينكه ديگران او را ديده‌اند؟

٣ ـ آيا براى تحقق مفهوم سرقت، قصد «تملك دائمى» شرط است و يا اينكه مجرد بردن مال براى صدق سرقت كافى است، خواه مرتكب به طور موقّت مال را برداشته و قصد برگرداندن را داشته باشد و يا اينكه قصد دارد به طور دائم مال را از آن خود كند؟

نوشته‌هاى فقهى، كمتر به پرسش و پاسخ دربارؤ موارد ياد شده پرداخته‌اند، با اين حال در برخى موارد مى‌توان به اشاراتى دست يافت.

اما پرسش نخست، بدون ترديد نمى‌توان گفت منظور از «خفية»، پنهانى بودن عمل از نظر عموم مردم است، به گونه‌اى كه هيچ‌كس آن را نبيند؛ زيرا يكى از ادلؤ اثبات جرمِ سرقت «بيّنة» مى‌باشد و بيّنة؛ يعنى شهادت دادن دو مرد عادل بر ديدن سرقت، بنابراين چگونه مى‌توان گفت، هنگام پنهانى بودن صدق مى‌كند كه هيچ‌كس عمل را نديده باشد؟ اگر چنين باشد، نبايستى بيّنه در زمرؤ ادله اثباتِ جرمِ سرقت ذكر گردد.

مرحومِ شهيد ثانى در اين‌باره عقيده دارند كه منظور از «خفية» يا «سرّاً» در تعريف سرقت، پنهانى نبودن عمل از نظر مالك است:

... سرّاً من غير شعور المالك به.

سرّاً، يعنى بدون آگاهىِ مالك نسبت به بردن مال. (٣٨)