فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٣٨ - نگرشى بر فقه شيخ مفيد(ره) سليمان عبداللّه آبادى

اخبار به دلائل عقليّه‌اى كه دالّ بر وجوب امامت و صفات أئمه(ع) است، همراه مى‌باشد.

به نظر مى‌رسد كه اين مصداقى از آن قاعده‌اى باشد كه در صدر صفحه به آن تصريح شده است.

٣ ـ حكم عقل در باب تعارض دو حديث، مى‌تواند به عنوان مرجّح به حساب آيد. وى در اين‌باره مى‌گويد:

وكذلك إن وجدنا حديثاً يخالف أحكام العقول أطرحناه لقضيّة العقل بفساده. (٢٧)

از آنجا كه عبارت در باب مرجّحات دو حديث متعارض است، به مرجّح بودن حكم عقل تعبير شده است.

اثر دلائل عقلى در فتاواى شيخ مفيد(قده)

١ ـ وجوب شناختن قبله. شيخ(ره) در مقنعه مى‌فرمايد:

فيجب على المتعبّد أن يعرف القبلة، ليتوجه إليها في صلاته، و عند الذّبح والنّحر لنسكه واستباحة مايأكله من ذبائحه وعند الاحتضار، ودفن الأموات، و غيره من الأشياء التي قرّرت شريعة الإسلام التوجّه إلى القبلة فيها. (٢٨)

بر انسان متعبّد واجب است قبله را بشناسد تا بتواند در وقت نماز، ذبح و نحر در مناسك حج، و ذبحهاى ديگر كه براى خوردن گوشت حيوانات انجام مى‌دهد و وقت احتضار و دفن اموات و در تمام موارد ديگر كه رو به قبله بودن در آنها شرط است.

فتوايى كه ايشان در اينجا بيان داشته است. از مصاديق مقدّمه واجب است كه در كتابهاى اصولى از مباحث غير مستقلاّت عقليّه شمرده مى‌شود.

٢ ـ بطلان نماز در لباس و مكان غصبى و بطلان وضوئى كه با آب نجس گرفته مى‌شود. اين فتوا ريشه در اجتماع امر و نهى دارد كه يكى از مباحث غير مستقلاّت عقليه