فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٤٨ - قاعدؤ اتلاف(٢) محمد رحمانى
آمده است و بسيارى از آنها از نظر سند و دلالت بر مدعا تمام است. از جمله موثقة سكونى:
عن أبى عبداللّه (عليهالسلام) قال: قال رسول اللّه: (صلى اللّه عليه وآله) من اخرج ميزاباً او كنيفاً او اوتد وتداً او اوثق دابة او حفر شيئاً فى طريق المسلمين فاصاب شيئاً فعطب فهو له ضامن. (٤)
امام صادق(ع) از رسول خدا(ص) نقل مىكند كه فرمود: هركس ناودانى را در محل رفت و آمد مسلمانان نصب كند، يا بيتالخلاء در آن ايجاد نمايد، و يا ميخ در آن بكوبد و يا حيوانى را در آن ببندد و يا چاهى در آن حفر كند و به كسى اصابت كند و هلاك گردد ضامن است.
روايت دسته سوم
دسته سوم از روايات دلالت دارند، اگر صاحب خانهاى شخصى را به خانهاش دعوت كند و سگ او به هنگام ورود بر او زيانى رساند، ضامن است. شيخ حر عاملى در كتاب خود بابى را با اين عنوان منعقد كرده و در آن سه روايت نقل كرده است؛ در ميان آنها روايت صحيحالسند كه بر مدعا دلالت مىكند، وجود دارد. از جمله موثقه سكونى:
عن أبى عبداللّه: (ع) قال: قضى اميرالمؤمنين (عليهالسلام) في رجل دخل دار قوم بغير إذنهم فعقره كلبهم، قال: لاضمان عليهم وان دخل بإذنهم ضمنوا. (٥)
امام صادق(ع) از اميرمؤمنان(ع) نقل مىكند كه آن حضرت در مورد مردى كه بدون اجازؤ صاحبان خانه وارد خانه شد و سگِ آنها، او را مجروح كرد، فرمود: صاحبانِ خانه ضامن نيستند. البته اگر با اجازؤ آنان داخل شده بودند، آنها ضامن مىبودند.»
برخى از روايات دلالت دارند: اگر شخصى عبد و يا طفل خردسالى را سوار بر اسب كند و بر ديگرى جنايتى وارد گردد، صاحب آن اسب ضامن است. صاحب وسائل الشيعه
(٤)همان، ج١٩، ص١٨٢، باب ١١ از ابواب موجبات الضمان، ح١.
(٥)همان، ص١٩٠، باب ١٩ از ابواب موجبات الضمان، ج٢.