يكى از مناسب‌ترين ابزارهايى كه در ضمن مشروع بودن، مى‌تواند وظيفؤ تنزيل مجدد و اوراق قرضه را نيز به خوبى انجام دهد، اوراق مشاركت است. اين اوراق با توجه به نوع فعاليت و مدت آن در قالب عقود مضاربه، مزارعه، مساقات و شركت منتشر مى‌شوند.

از عقد مضاربه در فعاليت‌هاى تجارى، از عقد مزارعه در امور كشاورزى و از مساقات در باغدارى و از عقد شركت در همه فعاليت‌ها، خصوصاً فعاليت‌هاى توليدى استفاده مى‌شود.

اشتراك تمام اين عقود در اين است كه سرمايه‌گذارى و كار در تمام اين فعاليت‌ها، به صورت مشترك صورت مى‌پذيرد و شريكان در سود و زيان به نسبت توافق شده سهيم هستند. با اين تفاوت كه در سه عقد اول (مضاربه، مزارعه و مساقات) مشاركت بين سرمايه و كار است و زيان در سرمايه را صاحب آن متحمل مى‌شود و زيان طرف مقابل بى‌نصيب ماندن در برابر كار خود مى‌باشد. البته صاحب سرمايه مى‌تواند از طريق شرط ضمن عقد، طرف مقابل را در خسارت شريك كرده و يا همه خسارت را به او منتقل كند. اما در عقد شركت، مشاركت در سرمايه است و شريكان به نسبت سرمايه خود در سود و زيان شريك مى‌شوند.

هر يك از اين عقود داراى ويژگى‌هايى است كه در جاى خود به تفصيل از آن‌ها بحث شده است. (٤٢)

نشر اوراق مشاركت به چند صورت امكان‌پذير است:

الف. بانكها به طور مستقل از ذخاير و دارايى‌هاى خود اقدام به سرمايه‌گذارى در طرحهاى مشخصى كرده و بعد از ثمر دهى يا در حين انجام طرح، سهام آن را بين متقاضيان سپرده‌گذار در بانك توزيع مى‌كنند؛ يعنى سپرده‌گذاران به جاى عمل

(٤٢)همان، ص٦٣ ـ ٦٤.