فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٠٢ - مطالعه و بررسى جرم دزدى از ديدگاه فقه، حقوق و قانون مجازات اسلامى سعيد قماشى
نوشتههاى فقهى به آن اشاره شده است، از آن جمله مىتوان استلاب را نام برد. استلاب از ريشؤ سلب و به معناى گرفتن شئ با قهر و غلبه است. (٨)طريحى مستلب را اينگونه تعريف مىكند:
والمستلب هو الذى يأخذه جهراً و يهرب؛ مستلب كسى است كه به طور آشكار مال را مىگيرد و فرار مىكند. (٩)
به عنوان مثال كسى كه دستؤ اسكناس را با زور از چنگ صاحبش خارج كرده و فرار مىكنند، طبق اين تفسير مستلب ناميده مىشود.
مرحوم مقدس اردبيلى(ره) در اينباره مىگويد:
والمستلب قيل: هو الذى يسلب المال من القدام؛ مستلب كسى است كه مال را از پيش رو مىربايد. (١٠)
مرحوم صاحب جواهر نيز مىفرمايد:
منظور از استلاب، نهب مال و فرار كردن است. (١١)
در برخى نوشتههاى فقهى اهلسنت به جاى استلاب از واژه «نهب» استفاده شده و چنين ذكر كردهاند:
المنتهب، هو الذى يأخذ المال جهرةً بمرأى الناس؛ منتهب، كسى است كه در پيش روى مردم و به طور آشكار مال را اخذ مىكند. (١٢)
واژؤ ديگرى كه با استلاب هم معناست، اختطاف است. «خَطَفَه»: استلبه بسرعة. (١٣)
(٨)المنجد.
(٩)فخرالدين الطريحى، مجمعالبحرين، چاپ اول، دارالثقاقة، النجف، ١٣٨١ هـ.ق.
(١٠)احمد مقدس الاردبيلى، مجمعالفائدة والبرهان فى شرح ارشاد الأذهان، ج١٣، ص٢١٢، چاپ اول، قم، مؤسسؤ نشر اسلامى، ١٤١٦هـ.ق.
(١١)محمد حسن نجفى، جواهرالكلام، ج٤١، ص٥٩٦،چاپ هفتم، بيروت، دار احياء التراث العربى، ١٩٨١.
(١٢)وهبة الزحيلى، الفقه الاسلامى وادلته، ج٦، ص٩٤، چاپ سوم، دمشق، دارالفكر، ١٤١٧.
(١٣)استلبه، يعنى با سرعت از او گرفت.