در ايران، در قبل از پيروزى انقلاب و هم‌چنين قبل از اجراى قانون بانكدارى بدون ربا با آنكه در قانون، امكان استفاده از اين ابزار وجود داشته، اما ميزان استفاده از آن ناچيز بوده است، و بعد از اجراى اين قانون، نيز به رغم جايگزينى «بيع دين» استفاده چندانى از آن نشده است.

البته توجه به اين نكته لازم است كه در طول اين سالها بانكها معمولاً با مازاد منابع مواجه بوده‌اند.

عمليات بازار باز

همان‌طور كه اشاره شد يكى از مهمترين ابزارهاى سياست پولى در بانكدارى ربوى، عمليات بازار باز است. مقامهاى پولى با دخالت در بازار اوراق قرضه، پايه پولى را متناسب با نيازهاى نقدينگى اقتصاد تنظيم مى‌كنند.

بديهى است، دخالت بانك مركزى در بازار اوراق قرضه دولتى مى‌تواند بها و در نتيجه نرخ بازدهى آنها را تحت تأثير قرار داده و از اين طريق موجبات تغيير در نرخ بهره را فراهم آورد.

استفاده از اين ابزار به لحاظ دارا بودن مزايايى از قبيل انعطاف‌پذيرى زياد، امكان استفاده از آن در جهت مخالف، بدون اينكه جنبه‌هاى منفى تبليغاتى و يا روانى استفاده از ابزارهاى پولى را در برداشته باشد و در مقايسه با نسبت ذخيره قانونى، نداشتن آثار مالياتى نسبتهاى ذخيره قانونى، در اكثر كشورهاى توسعه‌يافته متداول مى‌باشد. اما به لحاظ اينكه استفاده مؤثر از اين ابزار تا حد زيادى منوط به وجودبازار گسترده‌اى براى اوراق قرضه دولتى است، در كشورهاى در حال توسعه، به علت فقدان چنين بازارى اين ابزار كاربرد زيادى ندارد. (٤٤)

(٤٣)على ماجدى، حسن گلريز، پول و بانك، ص٢٥٣ ـ ٢٥٠.
(٤٤)همان، ص٢٥٦ ـ ٢٥٤.