فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٠٧ - مطالعه و بررسى جرم دزدى از ديدگاه فقه، حقوق و قانون مجازات اسلامى سعيد قماشى
... واما در تفسير مستلب و مختلس اختلاف شده است، ولى چون حكم هر دو تعزير است، تفاوتى در مقصود نمىكند، خواه يكى باشند يا متعدد. (٣٠)
با اين حال ممكن است گفته شود، اگر چه مجازات مستلب و مختلس از نظر حكم كلى شرعى، تعزير است، ولى چون تعيين مجازات (تعزير) به عهده حاكم شرع يا قانونگذار است، با توجه به مصالح جامعه و تحليل حقوقى، كسى كه با قهر و غلبه (استلاب) مال را اخذ مىكند، بايستى مشمول مجازات شديدترى نسبت به كسى كه مال را بدون قهر و غلبه اخذ مىكند، بشود.
٣ ـ ٢ ـ ٢ طرّار
از جمله مفاهيم مشابه سرقت «طرّ» است. طرّ در لغت به معناى شكافتن و جدا كردن است. طرّار (٣١)، يعنى جيببر. جيببرى، مانند استلاب و اختلاس يكى ديگر از شكلهاى دزدى است و غالباً در مكانهاى شلوغ و پرازدحام مانند بازار، صفهاى اتوبوس و داخل اتوبوسها اتفاق مىافتد. جيببرى به دو شكل ممكن است واقع شود. در يك شكل مجازات آن قطع دست است و آن در صورتى است كه مرتكب از جيب داخل كه حكم حرز را دارد دزدى كند. در شكل دوم، مجازات آن تعزير است و آن در صورتى خواهد بود كه مرتكب از جيب ظاهر يا رو دزدى كنند؛ زيرا در اين فرض جيب ظاهر، حكم حرز را ندارد تا مجازات آن قطع دست باشد. (٣٢)
٤ ـ ٢ ـ ٢ منبج و مرقد
از ديگر اشكال دزدى كه در نوشتههاى فقهى ذكر گرديده، ربودن مال غير، بوسيله
(٣٠)آيت الله محمد رضا گلپايگانى، الدّر المنضود فى احكام الحدود، ج٣، ص٣٠٩، چاپ اوّل، قم، دار القرآن الكريم، ١٤١٧، هـ.ق.
(٣١)لسان العرب.
(٣٢)احمد المقدس الاردبيلى، پيشين، ج١٣، ص٢٤٠.