وَ إِنَّ مِنْ شِيعَتِهِ لَإِبْراهِيمَ‌ فَنَظَرَ نَظْرَةً فِي النُّجُومِ‌ فَقالَ إِنِّي سَقِيمٌ‌ فَتَوَلَّوْا عَنْهُ مُدْبِرِينَ‌ فَراغَ إِلى‌ آلِهَتِهِمْ‌ ... فَراغَ عَلَيْهِمْ ضَرْباً بِالْيَمِينِ‌ فَأَقْبَلُوا إِلَيْهِ يَزِفُّونَ. [٦]

صافّات (٣٧) ٨٣ و ٨٨-/ ٩١ و ٩٣ و ٩٤

عيد مصريان باستان‌

١٠. مردم مصر در عصر فرعون، داراى سنّت تزيين و تجمّل در روزى مخصوص به نام روز عيد و سرور:

قالَ مَوْعِدُكُمْ يَوْمُ الزِّينَةِ ... [٧]

طه (٢٠) ٥٩

[١] . مقصود از «ايّام معلومات» بنا بر تفسيرى، روز عيدقربان و سه روز بعد از آن است كه ايّام تشريق ناميده مى‌شود. (مجمع‌البيان، ج ٧-/ ٨، ص ١٢٩؛ روح‌المعانى، ج ١٠، جزء ١٧، ص ٢١٥)

[٢] . از امام صادق عليه السلام روايت شده است: مقصود از ذكر در كلام خداوند «و يذكروا اسم اللَّه» تكبيرهايى است كه در تعقيب پانزده نماز- كه اوّل آنها ظهر عيد است- گفته مى‌شود. (تفسير نورالثقلين، ج ٣، ص ٤٩٠، ح ٨٢)

[٣] . از امام على عليه السلام روايت شده است: «شاهد» روز جمعه و «مشهود» روز قربانى [دهم ذى‌الحجّه روز عيد قربان‌] است. (الدرالمنثور، ج ٨، ص ٤٦٣)

[٤] . در روايت جابر از پيامبر صلى الله عليه و آله آمده است كه مقصود از «شفع» روز عيد قربان است. (مجمع‌البيان، ج ٩-/ ١٠، ص ٧٣٦؛ تفسير نورالثقلين، ج ٥، ص ٥٧١، ح ٣)

[٥] . بنا بر تفسير عطاء، عكرمه و قتاده، مقصود از «صلّ» امربه نماز عيد قربان، قبل از كشتن قربانى است؛ بنا بر روايت انس بن مالك، پيامبر صلى الله عليه و آله روز عيد قربان، اوّل قربانى مى‌كرد و سپس نماز عيد را مى‌خواند. با نزول اين آيه خداوند دستور داد اوّل نماز عيد را بخوان بعد از آن قربانى كن. (مجمع‌البيان، ج ٩-/ ١٠، ص ٨٣٧؛ الدرالمنثور، ج ٨، ص ٦٥١)

[٦] . قوم ابراهيم پس از فراغت از برگزارى عيد خود به‌سوى ابراهيم عليه السلام و بتكده آمدند و با شكسته شدن بتها مواجه شدند. (مجمع‌البيان، ج ٧-/ ٨، ص ٧٠٣؛ الكشاف، ج ٤، ص ٥٠)

[٧] . «يوم الزّينة» روزى بود براى مصريان كه مردم در آن روز به تزيين و تجمّل مى‌پرداختند و بازارها را نيز آرايش و تزيين مى‌كردند و به نام عيد جشن مى‌گرفتند كه اين روز، روز مقابله فرعون به وسيله سحر ساحران با معجزه موسى عليه السلام بود. (مجمع‌البيان، ج ٧-/ ٨، ص ٢٩؛ الكشاف، ج ٣، ص ٧١)