علىّ از ريشه «علوّ» از اسماءاللّه و به معناى بالا، برتر، شرافت و رفعت است. صفت علىّ براى ذات احديّت به اين معنا است كه در شرف، مجد و بزرگى او را همتايى نيست، بنابراين مى‌توان علىّ را از اسماى تنزيهى حق‌تعالى‌ دانست. اين صفت الهى هشت بار در قرآن آمده است و در تمامى اين موارد با صفتى ديگر از حق تعالى همراه است: يك بار با صفت حكيم، دو بار با صفت عظيم و پنج بار با صفت كبير. [١]

... وَ هُوَ الْعَلِيُّ الْعَظِيمُ.

بقره (٢) ٢٥٥

نيز--)

نساء (٤) ٣٤؛ حج (٢٢) ٦٢؛ لقمان (٣١) ٣٠؛ سبأ (٣٤) ٢٣؛ غافر (٤٠) ١٢؛ شورى (٤٢) ٤ و ٥١

علىّ بن اميّه‌

علىّ بن اميّة بن خلف، از قريش، تيره بنى‌جُمح و از جمله افرادى بود كه در غزوه بدر به دست عمّار بن ياسر به هلاكت رسيد. [٢] برخى مفسّران، آيه ٤٩ انفال (٨) را درباره وى و شمارى از مشركان دانسته‌اند كه با مشاهده تعداد كم مؤمنان در غزوه بدر گفتند: اين مؤمنان را دينشان مغرور ساخته است، كه با افراد اندك خود حاضر به جنگ با تعداد زيادى از مشركان شده‌اند. [٣] آيه ٩٧ نساء (٤) درباره وى و شمار ديگرى از مستضعفان دانسته شده كه به بهانه استضعاف و معذور بودن، از هجرت به مدينه خوددارى كردند.

خداوند ضمن ردّ عذر و استضغاف آنان، به دوزخ تهديدشان كرد. [٤]

علىّ‌بن‌ابى‌طالب عليه السلام‌

علىّ‌بن‌ابى‌طالب بن عبدالمطلب از قريش و تيره بنى‌هاشم‌ [٥] بود كه از شريفترين نَسبها است.

امام على عليه السلام اوّلين هاشمى است كه از طريق پدر و مادر به هاشم مى‌رسد. [٦] او داماد پيامبر صلى الله عليه و آله‌ [٧] و اوّلين مؤمن به رسول خدا صلى الله عليه و آله و تصديق‌كننده او [از

[١] . الاسماء و الصفات، بيهقى، ج ١، ص ٤٥؛ اسما و صفات الهى فقط در قرآن، ج ٢، ص ٨٤٢-/ ٨٤٤

[٢] . السّيرة النّبويّه، ابن‌هشام، ج ١، ص ٧١٣

[٣] . مجمع‌البيان، ج ٣-/ ٤، ص ٨٤٦؛ الدرالمنثور، ج ٤، ص ٨٠

[٤] . مجمع‌البيان، ج ٣-/ ٤، ص ١٥٠؛ تفسير القرآن العظيم، ابن‌كثير، ج ١، ص ٥٥٥

[٥] . كتاب النّسب، ص ١٩٦-/ ١٩٧؛ اسدالغابه، ج ٤، ص ٨٧-/ ٨٨

[٦] . اسدالغابه، ج ٤، ص ٨٨

[٧] . تاريخ طبرى، ج ٢، ص ١٥